Antikanser etkili aktif maddelerin analizi için elektrokimyasal ve kromatografik yöntemlerin geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: WIEM BOUALI
Danışman: NEVİN ERK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doktora tez çalışması kapsamında, farmasötik ve biyolojik örneklerdeki Ribosiklib (RIBO) ve Alpelisib (ALP) etken maddelerinin tespitine yönelik üç farklı analitik yöntem geliştirilmiştir: elektrokimyasal sensörler, spektrofotometrik analiz ve yüksek performanslı sıvı kromatografi (YPSK). Geliştirilen yöntemler, etken maddelerin doğru ve hassas bir şekilde belirlenmesine olanak tanımış ve analitik performans açısından yüksek başarı göstermiştir. Elektrokimyasal analizlerde, ALP ve RIBO'nun elektrokimyasal davranışlarını incelemek amacıyla dönüşümlü voltametri (DV), diferansiyel puls voltametri (DPV) ve elektrokimyasal empedans spektroskopi (EIS) tekniklerinden yararlanılmıştır. Bu yöntemler, hem elektrot yüzeyindeki olayların anlaşılmasını sağlamış hem de analitlerin düşük konsantrasyonlarda tespitini mümkün kılmıştır. Bu tez kapsamında, RIBO ve ALP için elektrokimyasal yöntemlerin ilk kez kullanıldığı elektrokimyasal sensörler geliştirilmiştir. ALP için MWCNTs@Fe₃O₄@CuAl₂O₄/GCE ve PEDOT:PSS/CPE elektrotları, RIBO için ise CuCoFe-MOF/CoFe₂O₄/BPAC/CPE ve MWCNTs/GCE elektrotları kullanılmıştır. Elektrotların performansını artırmak amacıyla kullanılan nanokompozitler, elektrot yüzey alanını büyütmüş, elektron transfer hızını yükseltmiş ve elektrokatalitik aktiviteyi artırarak daha düşük tespit limitlerine ulaşılmasını sağlamıştır. Geliştirilen sensörler, farmasötik örneklerde yüksek doğruluk, seçicilik ve hızlı yanıt süreleri ile başarılı sonuçlar vermiştir. Spektrofotometrik analizde, RIBO ve ALP'nin karakteristik absorbans spektrumları kullanılarak, UV-Gör. yöntemiyle her iki etken maddenin doğru ve ekonomik biçimde tespiti gerçekleştirilmiştir. YPSK yöntemiyle, her iki ilacın farmasötik formlardaki içerikleri optimize edilmiş kolon ve hareketli faz koşullarıyla hassas şekilde belirlenmiştir. YPSK yöntemi, özellikle kompleks örnek matrislerinde yüksek çözünürlük ve ayrım kabiliyeti sunarak, RIBO ve ALP'nin diğer bileşenlerden net şekilde ayrılmasını sağlamıştır. Sonuç olarak, bu tez kapsamında geliştirilen elektrokimyasal, spektrofotometrik ve kromatografik yöntemler, antikanser ilaçların analizi için yüksek doğruluk, hassasiyet, düşük tespit limitleri ve uygulama kolaylığı ile yenilikçi ve güvenilir yaklaşımlar sunmuştur.