Agresif bazal hücreli karsinomlarda dermatoskopik ipuçlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLAN KIZILIRMAK
Danışman: Bengü Nisa Akay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bazal hücreli karsinom (BHK), en sık görülen kanserdir ve insidansı giderek artmaktadır. Metastaz riski oldukça düşük olsa da; geç ya da yanlış tanı alması durumunda lokal olarak invaziv seyredebilir. Tanısında histopatolojik inceleme altın standart olup tedavide en önemli belirleyici faktör histopatolojik alt tiptir. Dermatoskopik inceleme, BHK'nin hem tanısında hem de biyopsi öncesi alt tipinin belirlenmesinde oldukça büyük öneme sahip invaziv olmayan bir yöntemdir. Bu çalışmada dermatoskopinin özellikle agresif BHK alt tiplerinin belirlenmesinde sağlayabileceği ipuçları incelenmiştir. Böylece biyopsi öncesinde tekniğin ve biyopsinin alınacağı bölgenin doğru seçilmesi, patolog ve klinisyenin tanı konusunda uyuşmazlığı söz konusu olduğunda dermatoskopik ve histopatolojik bulguların bir arada yeniden değerlendirilmesi, bunların nihai sonucu olarak da hastanın doğru tedaviyi daha az invaziv girişimle alması ve uzun dönem komplikasyonlarının azaltılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2016-Ocak 2023 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran 312'si kadın, 378'i erkek olmak üzere 690 hastanın histopatolojik olarak BHK tanısı almış 1091 lezyonu dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, lezyonların lokalizasyonu, dermatoskopik özellikleri ve histopatoloji sonuç verileri retrospektif olarak incelenerek kaydedildi. Lezyonların önce histopatolojik alt tiplerinin dermatoskopik bulguları değerlendirildi. Daha sonra lezyonlar düşük risk grubu ve yüksek risk grubu olarak gruplanarak bu iki grupta dermatoskopik bulgular karşılaştırılıp risk analizi yapıldı. Bulgular: Çalışmaya, yaşları 8 ile 94 arasında değişmekte olan, %54.8'i erkek ve %45.2'si kadın olmak üzere toplam 690 hastanın 1091 BHK lezyonu dahil edildi. Yaş ortalaması 65.6±13.2 yıldı. Lezyonların en sık yerleşim yeri burun (%25) olup, en çok izlenen histopatolojik alt tip yüzeyel tipti (%28.9). Mikronodüler BHK'de en sık izlenen dermatoskopik bulgular; kahverengi (%73.9) ve gri noktalar (%66.7), küçük gri klodlar (%66.7), beyaz yapısız alanlardı (%66.7). İnfiltratif BHK'de en sık izlenen dermatoskopik bulgular; beyaz yapısız alanlar (%84.9), beyaz çizgiler (%78.5), lezyonun yarısından azını kaplayan ülser (%44.8), ince dallanan damarlardı (%29.7). Bazoskuamöz karsinomda en sık görülen dermatoskopik bulgular; beyaz yapısız alanlar (%85.1) ve beyaz çizgiler (%81.4), lezyonun yarısından azını kaplayan ülser (%58.4), keratin üzerinde kan damlalarıydı (%55.9). Kalın dallanan damarlar nodüler alt tipte (%39.4), ince dallanan damarlar (%51.6) ve U damarlar (%11.2) bazoskuamöz karsinomda, ince kısa kıvrımlı damarlar yüzeyel alt tipte (%53.7), ince uzun kıvrımlı damarlar mikronodüler alt tipte (%21.7) anlamlı olarak daha yüksek oranda izlendi. Kalın ve ince dallanan damarların bazoskuamöz ve infiltratif alt tipte daha yüksek oranda odak dışı izlendiği görüldü. Mikronodüler tip (%14.5) ve nodüler ve mikronodüler miks tipte (%15) siyah küçük klodlar görülme oranları, diğer alt tiplerden anlamlı şekilde yüksekti. Ülser, ülser içi damar, keratin üzerinde kan damlaları görülme oranları bazoskuamöz karsinom ve infiltratif karsinomda, ülser-keratin görülme oranları ise bazoskuamöz karsinomda yüksekti. Gri küçük ve büyük klodların istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük risk grubunda odak, yüksek risk grubunda odak dışı görülme oranları yüksekti. Düşük ve yüksek risk grubu için risk oranlarına bakıldığında; kalın uzun kıvrımlı damar görülmesi yüksek risk için risk oranı en yüksek bulgu, lezyonun yarısından fazlasını kaplayan ülser en fazla risk artıran ikinci bulguydu. Yüksek risk için yapılan regresyon analizinde riski en çok artıran diğer bulgular izole keratin, siyah-kahverengi küçük klodlar, ülser-keratin, 2 veya daha çok beyaz kalsifiye klod, beyaz yapısız alanlar ve beyaz halkalardı. Sonuç: Literatürde agresif BHK'lerin dermatoskopik bulgularına dair az sayıda yayın mevcut olup, bu yayınlarda vaka sayısı oldukça azdır. Araştırmamız literatürün BHK'nin dermatoskopik bulgularının değerlendirildiği ve risk analizinin yapıldığı en yüksek vaka sayısına sahip çalışması olmuştur. BHK'de histopatolojik olarak yüksek riskli ve düşük riskli tipler bir arada görülebileceği için, dermatoskopik değerlendirme bütüncül olarak yapılmalıdır. Çalışmamızda yüksek riski işaret eden dermatoskopik bulgular; ülser, ülser içi damar, ülser-keratin, keratin üzerinde kan damlaları, odak dışı kalın ve ince dallanan damarlar, U damarlar, ince uzun kıvrımlı damarlar, odak dışı gri küçük ve büyük klodlar, siyah küçük klodlar, beyaz kalsifiye klodlar ve beyaz halkalar olmuştur. Biyopsi alan seçiminde özellikle bu bulguların izlendiği taraftan eksizyon yapılması daha uygun olacaktır. Diğer avantajları ise; yapılacak cerrahi işlemin güvenli marjinlerinin belirlenmesi ve hastaya uygulanacak invaziv işlem sayısının azaltılmasıdır.