Elektromanyetik Spektrumlu Işık Kaynakları ile Atış Artığının Tespit Edilmesi ve Atış Mesafesinin Tahmin Edilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kenan YANAR
Danışman: Zehra Yazan
Özet:
Ateşli silahların kullanıldığı adli olaylarda, atış mesafesinin doğru tayin edilmesi olayın intihar, cinayet veya kaza ayrımının yapılmasında hayati öneme sahiptir. Bu çalışma olay yeri inceleme süreçlerinde başlayan atış artıklarının tespiti ve mesafe tayini için tahribatsız, hızlı ve güvenilir bir metodoloji sunan EMS ışık kaynaklarının etkinliğini belirlemeyi amaçlamaktadır.
Araştırma kapsamında, ülkemizde yoğun olarak kullanılmakta olan 9 mm çapında yarı otomatik bir tabanca ile yerli üretim dört farklı fişek markası (MKE, SAR, ÖZK, TRN) kullanılmıştır. Atışlar, mavi renkli pamuklu kumaş hedef yüzeyler üzerine 0-100 cm aralığında olmak üzere yedi farklı mesafeden gerçekleştirilmiştir. Hedef yüzeyler üzerindeki atış artıkları, EMS ışık kaynağı kullanılarak 445-510 nm (Mavi-Yeşil) dalga boyu aralığında ve OG 550 (Turuncu) filtre eşliğinde incelenmiştir. Sonuçlar, adli bilimlerde kabul gören kimyasal yöntem (Sodyum Rodizonat) analizleri ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, atıcının elinden alınan svap örnekleri SEM/EDS ile analiz edilerek fişeklerin inorganik atış artığı karakteristikleri belirlenmiştir.
EMS ışık kaynağı ile elde edilen görüntülerin analizi ve atış mesafesinin tahmini için Python programlama dili tabanlı görüntü işleme teknikleri kullanılmış ve Gauss Süreç Regresyonu (GPR) temelli hibrit bir model geliştirilmiştir.
Araştırma bulguları, EMS ışık kaynağı altında, organik atış artıkları lüminesans (floresans) özelliği gösterdiği ve çıplak gözle görülemeyen artıkların bu yöntemle net bir şekilde tespit edilebildiği saptanmıştır. Işık kaynağı yöntemi, özellikle 50 cm ve üzerindeki uzak mesafelerde kimyasal testlere kıyasla çok daha fazla partikül tespiti sağlayarak daha hassas sonuçlar vermiştir. Kimyasal testlerin yetersiz kaldığı durumlarda dahi mikroskobik partiküllerin varlığı ışık kaynağı ile ortaya konulabilmiştir. İstatistiksel modelleme sonuçları, atış artığı yoğunluğu verileri ile mesafe tahmini arasındaki korelasyonun %96,57 olması yüksek doğrulukla atış mesafesini tahmin edebildiğini ortaya koymuştur.
Sonuç olarak; bu metodolojinin atış artığı tespitinde ve atış mesafesi tahmininde tahribatsız, ekonomik ve yüksek doğruluklu bir alternatif yöntem olduğu, laboratuvar iş yükünü azaltarak soruşturma süreçlerine hız kazandıracağı değerlendirilmiştir.