YOGA PRATİĞİ ÇERÇEVESİNDE ÖZ ŞEFKAT, DUYGUSAL FARKINDALIK, DUYGU DÜZENLEME VE İYİLİK HALİ DEĞİŞKENLERİNİN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ŞALİŞ
Danışman: Dilek Sarıtaş Atalar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yoga, kişilerin kendilerini oldukları gibi kabullenmesi, hatalarına sevgiyle yaklaşması, kendilerine yıkıcı eleştirilerde bulunmaması gerektiğini vurgular. Yoga yaparken duygulara, hislere ve bedenlerindeki duyumlara odaklanılması gerektiğinden kişilerin bedensel ve duygusal farkındalık düzeyini de artırması beklenmektedir. Yoga eğitmenliği eğitimi yoganın psikolojik, içsel olan kısmına odaklanmakta, eğitmenlik eğitimi alan insanlara, yoganın felsefi taraflarını göstermektedir. Yoganın felsefi olan bu tarafları kişilere; kendilerine karşı acımasız eleştirilerde bulunmamaları, duygularıyla temas halinde olmaları, kendilerine şefkat göstermeleri, her anı farkındalıkla yaşamaları gerektiğini öğretmektedir. Düzenli yoga yapan insanların da bu alanlarda, yoga yaparak geliştiği düşünülmektedir. Yoga eğitmenlerinin ve düzenli yoga yapan insanların yogaya olan bakış açıları, hayata ve kendilerine olan bakış açılarını da etkilemekte, kişilerin kendilerine ve başkalarına olan davranışlarını da değiştirmektedir. Bu durumda öz şefkatlerinin ve duygusal farkındalıklarının artması beklenmektedir. Öz şefkat ve duygusal farkındalık becerilerinin yüksek olması bireylerin duygu düzenleme becerilerinin de işlevsel olmasına yardımcı olmaktadır. Ne hissettiğini bilemeyen bir insanın olumsuz duygular yaşadığında bunlardan etkilenmemesi, bunları regüle edebilmesi mümkün değildir. Bunun yanında öz şefkati yüksek olan bireylerin olumsuz yaşam olaylarıyla karşılaştığında bu duyguları tolere etme becerileri daha yüksek olmakta ve kişilerin duygularını sağlıklı bir şekilde incelemelerine olanak vermektedir. Bu da kişilerin doğru duygu düzenleme stratejileri seçmesine yardımcı olmaktadır. Duygu düzenleme becerilerinin işlevsel olması ise kişinin strese veya olumsuz bir duruma maruz kaldığı durumlarla daha sağlıklı bir şekilde baş edebilmesi ve bu durumdan minimum şekilde etkilenmesine yardımcı olmakta, dolayısıyla kişilerin psikolojik iyilik halinin artmasını desteklemektedir. Tüm bunlar göz önüne alındığında,yoga yapanların ve yoga eğitmeni olan kişilerin, öz şefkat, duygusal farkındalık ve duygu düzenleme değişkenleri açısından yoga yapmayan kişilere göre farklılaşması ve iyilik hallerinin daha yüksek olması beklenmektedir. Çalışma örnekleminde 80 yoga eğitmeni, 96 yoga öğrencisi ve 183 yoga yapmayan 359 kadın katılımcı yer almaktadır. Katılımcılardan demografik bilgi formu, öz duyarlılık ölçeği, duygusal öz farkındalık ölçeği, duygu düzenleme becerileri ölçeği ve psikolojik iyi olma ölçeği verilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, yoga eğitmenlerinin; yoga öğrencilerinden ve yapmayan bireylerden daha yüksek öz şefkat, duygusal farkındalık, duygu düzenleme becerileri ve iyilik haline sahip olduğu bulunmuştur. Ancak psikolojik iyilik halini yordayan değişkenler incelendiğinde yalnızca öz şefkat, duygusal farkındalık ve duygu düzenlemenun iyilik halini anlamlı bir şekilde yordadığı, yoga yapma durumunun anlamlı yordama gücü olmadığı bulunmuştur. Öz şefkat ve iyilik hali arasındaki ilişkide, duygusal farkındalığın duygu düzenleme üzerinden düzenleyici aracılık etkisi olup olmadığı incelenmiş, ve düzenleyici aracılık etkisi bulunamamış ancak iki değişkenin duygu düzenleme üzerinde bağımsız etkisi olduğu bulunmuştur. Bu durumda, öz şefkatin iyilik hali üzerindeki etkisine duygusal farkındalık ve duygu düzenlemen aracı etkisi olup olmadığına bakılmıştır ve duygusal farkındalık ve duygu düzenlemenun bu ilişkide kısmi tamamlayıcı aracılık etkisi olduğu bulunmuştur.