Serbest eczacıların duygusal emek davranışlarının ve genel öz yeterlik algılarının mesleki bağlılıklarına etkisinin araştırılması: Ankara ili örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ECZACILIK İŞLETMECİLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞMUR KILIÇDAĞI
Danışman: GÜLBİN ÖZÇELİKAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma hayatının en önemli faktörü olan insan ilişkilerinin ve bağlılıkların oluşmasında duyguların payı büyüktür. Çalışanların mesleği ile kendisi arasındaki psikolojik bir bağ olarak belirtilen mesleki bağlılık, işletmeler ve ülkenin gelişmişlik düzeyi açısından büyük önem taşımaktadır. Mesleğine güçlü bir şekilde bağlılık gösteren meslek mensubu bireylerin, mesleki gelişmelere destekleyici davranışlara yönelerek meslek yararına gönüllü olarak daha fazla emek sarfettikleri görülmektedir. Bireylerin duygu, düşünce ve davranışlarını etkileyen sosyal bilişsel kuram içerinde anahtar bir kavram olarak değerlendirilen genel öz yeterlik algısı sağlık hizmetleri, psikoloji, sosyoloji gibi birçok farklı alanlarda davranışların belirleyicisi olarak imcelenmiş ve geliştirilmiştir. Çalışanların sorumluluklarını yerine getirmesi, amaçlarına ulaşabilmek için çaba sarf etmeleri, öz yeterlik algılarıyla ilişkilendirilmektedir. Hastaların tedavi sürecinde karşılaştıkları zorluklarda danışmanlık yapmakta olan serbest eczacılar, eğitimleri ve deneyimleri açısından çok etkin ve önemli bir meslek grubunu oluşturmaktadır.Bu tez çalışmasıyla, son yıllarda önemli bir değişim sürecine giren eczacılık mesleğinin, serbest eczacılar açısından mesleki bağlılıklarına, genel öz yeterlik algılarının ve duygusal emek davranışlarının etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, Ankara ili sınırları içerisinde Ankara Eczacı Odasına kayıtlı serbest eczacılar araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. Çalışmamızda 396 katılımcıdan elde edilen veriler analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları sırasıyla, Basım ve Beğenirbaş (2012), Aypay (2010) ve Tak ve Çiftçioğlu (2009) tarafından yapılan Duygusal Emek Ölçeği, Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Mesleki Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Yüzyüze anket uygulamasından elde edilen verilere açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, Pearson korelasyon testi, regresyon testi analizi yapılmıştır. Demografik değişkenlere göre farklılıklar bağımsız gruplar t testi, ANOVA testi ve Tukey testleri ile değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile serbest eczacıların hasta ve hasta yakınlarıyla olan etkileşimlerimde fiziksel ve zihinsel emeklerinin yanısıra duygusal olarakta bir emek harcadıkları tespit edilmiştir. Duygusal emek alt boyutlarından yüzeysel davranışın mesleki bağlılık alt boyutlarından normatif bağlılık üzerindeki negatif etkisi ortaya çıkarılmıştır. Aynı zamanda serbest eczacıların genel öz yeterlik algılarının duygusal emek ve mesleki bağlılık üzerinde bir etkisi bulunmaktadır. Bu çalışma ile serbest eczacıların ortalamanın üzerinde bir duygusal emek harcadıkları ve yoğun bir şekilde derin davranış içerisinde oldukları tespit edilmiştir. Davranışların belirleyicisi olarak belirtilen genel öz yeterlik algısının duygusal emek ve mesleki bağlılık ve alt boyutları açısından önemli bir etkisi bulunmaktadır.