Mu'tezile kelam sisteminde ahlakın teolojik temelleri kadı Abdulcebbar örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL KOÇAK

Danışman: MAHMUT AY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam düşünce tarihinde ?teolojik ahlak? hakkında ciddi bir edebiyat oluşturan önemli ekollerden biri, şüphesiz Mu?teziledir. Mu?tezile, düşünce tarihinde en tartışmalı konular olarak kabul edilen kader, irade, adalet, özgürlük, sorumluluk (teklif), iyilik, kötülük gibi ahlakın temel sorunlarını akılcı bir bakış açısıyla irdelemiştir. Abdulcebbar, Kelâm?da akılcı ve rasyonel çevre olarak bilinen Mutezile?nin son dönem kelamcıları arasında yer alır. Bu çalısma, onun ahlak anlayışını ve bu anlayışın teolojik temellerini iki bölümde ele almaktadır.Birinci bölümde bilgi sorunu ele alınmıştır. Orada ahlakın tanımı, mahiyeti, çeşitleri ve kaynakları gibi klasik epistemolojik ve ontolojik çerçeve ortaya konmuş, Abdulcebbar?ın nazarî (rasyonel) ahlak temellendirmesine yer verilmiştir.İkinci bölümde ise Abdulcebbar?ın şeriatı ve ahlakı nasıl temellendirdiği konusu ele alınmıştır. Orada ahlakî değerlerin kaynağı ve şeriat arasındaki ilişki balgamında husun-kubuh tartışması ele alınmıştır. Bu tartışmada Abdulcebbar, akla ve onun doğuştan getirdiği ahlakî bilgilere ve yönlere dayanmış, şeriatın buyruklarını bu Rasyonel bilgilere dayandırmaya çalışmıştır.