AİLE YAŞAM DÖNGÜSÜ PERSPEKTİFİNDEN OBEZİTE TANISI ALMIŞ KADINLARIN SOSYAL HİZMET GEREKSİNİMLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Hizmet, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SONGÜL BOYRAZ TURHAN
Danışman: Veli Duyan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nitel yöntem ve fenomenolojik yaklaşımla tasarlanmış bu çalışmanın amacı aile yaşam döngüsü perspektifinden obezite tanısı almış kadınların sosyal hizmet gereksinimlerini bütüncül bir bakış açısı ile değerlendirmektir. Araştırmanın çalışma grubunu altı aile yaşam döngüsü evresinde yaşamlarını sürdüren 27 kadın katılımcı oluşturmuştur. Araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi nitel veri analizi aracı olan MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Deşifre edilen ses kayıtlarının metinleri programa yüklenmiş, kodlamalar yapılmış ve araştırmanın amacına ve hem alan yazındaki verilerle tartışmaya en uygun hem de katılımcıların en özgün deneyimlerini kapsayan 102 kod oluşturulmuştur. Oluşturulan kod listesi üzerinden benzer kodların gruplandırılmasıyla üç tema oluşturulmuş ve temaların mantıksal bir düzende sıralanmasıyla çalışmanın kavram haritası ortaya çıkmıştır. Oluşturulan kavram haritası bulguların sunumunun da yol haritasını oluşturmuştur. Araştırmanın son veri analizi dördüncü başlıkta karşılaştırmalı analizler olarak verilmiştir. Karşılaştırmalı analizler Carter ve Mc Goldrick (1989) tarafından tanımlanmış altı evreli aile yaşam döngüsü modelinde her bir evredeki katılımcıların beş gelişim boyutu olan fiziksel, bilişsel, duyuşsal, sosyal ve tinsel gelişim boyutlarındaki obeziteye yönelik yaşam deneyimlerinin karşılaştırılmasını sağlamıştır. Bu tez çalışması obezite tanısı almış kadınların sosyal hizmet gereksinimlerini değerlendirerek sosyal hizmet alanında bir müracaatçı grubu olarak obezite tanısı almış kadınlara yönelik kapsamlı bir değerlendirme yapabilmek için gerekli bilgi alanı sunmaktadır. Aile yaşam döngülerindeki yaşam deneyimlerinin beş gelişim boyutunda değerlendirilmesinden, aile ilişkileri, aile içindeki rolleri ve bireysel yaşam döngülerindeki deneyimleri ve obeziteye yönelik görüş ve önerilerini kapsayan bir dizgede obezite tanısı almış kadınlara yönelik bütüncül bir değerlendirme yapılmıştır. Araştırmada obezite tanısı almış kadınların aile yaşam döngüsü perspektifinden beş gelişim boyutu ve bu gelişim boyutlarına etki eden faktörlerin değerlendirilmesinin, obezite ve yaşam döngüsü ilişkisini açıklamada önemli olduğu görülmüştür. Obezite tanısı almış kadınların bireysel yaşam döngülerindeki deneyimlerinin de en az ailenin yaşam döngüsü kadar değerlendirilmesi gereken bir alan olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın bulguları, AYD perspektifinden obezite tanısı almış kadınların sosyal hizmet gereksinimlerinin değerlendirilmesi, bireyin yaşam döngüsü ve görüş ve öneriler tamaları aracılığıyla analiz edilmiş bulgulardan ve AYD evrelerinin beş gelişim boyutundda karşılaştırmalı analizlerinden elde edilen bulgular aracılığıyla sunulmuştur. Araştırmanın sonuçları, aile yaşam döngüsündeki yaşam olaylarının kadınların vücut ağırlıkları üzerinde olumlu ve olumsuz etkilerinin olduğu, kadınların özellikle çocukluk, ergenlik, evlilik, çalışma ve kadın olma deneyimlerinden kaynaklanan sorunların, travmatik yaşantıların ve olumsuz yaşam olaylarının vücut ağırlıklarındaki artış hızı ile ilişkisinin doğru orantılı olduğunu göstermiştir. Ayrıca araştırmanın sonuçları, aile yaşam döngüsündeki ve bireyin yaşam döngüsündeki olumlu ve olumsuz yaşam olaylarının kadınların vücut ağırlıkları üzerinde önemli etkileri olduğunu göstermektedir. Katılımcılar tarafından, fiziksel, bilişsel, duyuşsal, sosyal ve tinsel gelişim boyutlarında çok çeşitli sorun alanları tanımlanmıştır. Obezite tanısı almış kadınların sosyal hizmet gereksinimlerinin değerlendirilmesinde aile yaşam döngüsü ve bireyin yaşam döngüsü perspektifinin birlikte ele alınması önemlidir. Araştırmanın önerileri, sosyal hizmet ugulamasına, sosyal hizmet eğitimine ve sosyal hizmet alanında yapılacak çalışmalara yönelik olmak üzere üç başlık altında toplanmıştır. Bu çalışmanın obezite tanısı almış kadınların sosyal hizmet gereksinimlerinin bütüncül değerlendirmesini yapabilmek amacıyla, sosyal hizmet uygulamalarına, sosyal hizmet eğitimine ve alanda yapılacak çalışmalara yönelik önerileri bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Aile Yaşam Döngüsü, Bireyin Yaşam Döngüsü, Obezite Tanısı Almış Kadınlar, Sosyal Hizmet Gereksinimleri,