Bazı arpa ve yerel arpa çeşitleri ile yabani arpa (Hordeum spontaneum) genotiplerinin Pyrenophora graminea'ya karşı reaksiyonlarının belirlenmesi ve bu genotiplerde Rdg2a dayanıklılık lokusunun moleküler markörler kullanılarak araştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE SEVDE YÜCELER

Danışman: Aziz Karakaya

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

2021-2022 yıllarında yürütülmüş olan bu çalışmada 12 adet arpa çeşidi, 10 adet yerel arpa çeşidi ve 10 adet yabani arpa (Hordeum spontaneum) genotipinin arpa çizgili yaprak lekesi etmeni Pyrenophora graminea'ya karşı reaksiyonları belirlenmiştir. Bu arpa genotiplerinde P. graminea'ya karşı dayanıklılık sağlayan Rdg2a dayanıklılık lokusu moleküler markörler kullanılarak araştırılmıştır. Farklı virülenslik seviyelerinde olan 3 adet P. graminea izolatı kullanılmıştır. Rdg2a lokusunun araştırılması için 2 adet STS ve 2 adet CAPS markörü kullanılmıştır. Misket, Çumra 2001, Sabribey, L167 ve W41 genotipleri 3 izolata da fenotipik olarak dayanıklı bulunmuştur. Kullanılan moleküler markörler arasında en işlevsel olduğu düşünülen STS markörü MWG2018 ile yapılan taramada genotiplerin %83.33'ü dayanıklı kontrol çeşidi Thibaut ile aynı bant desenini vermiştir. Misket, Sabribey ve L167 genotipleri MWG2018 markörü ile yapılan taramada dayanıklı kontrol çeşidi Thibaut ile aynı bant desenini veren ve fenotipik olarak 3 izolata da dayanıklı bulunan genotipler olarak bulunmuşlardır. Çumra 2001 ve W41 genotipleri ise 3 izolata dayanıklı bulunmalarına rağmen Thibaut ile aynı bant desenini oluşturmamıştır. Çalışmada dayanıklı bulunan genotipler doğrudan ekim veya ıslah çalışmalarında kullanılabilecek, markör destekli seleksiyon çalışmaları ile Rdg2a dayanıklılık lokusunu taşıyan genotipler ise bitki ıslahında gen piramitleme çalışmalarında kullanılabileceklerdir.