Kükürt içeren şikonin oksim türevlerinin molekül modelleme çalışmaları ve yeni türevlerin tasarımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ ÖZEN
Danışman: Pervin Ünal Civcir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şikonin türevleri, kanser önleyici özellikleri ve ilaç olarak kullanılabilmeleri açısından önemli bileşik grubundadır. Günümüzde meme kanseri tedavilerinin birçok yan etkisi bulunmakla birlikte kısıtlı ilaç çeşitliliğine sahiptir. Bu tez çalışmasında, kükürt içeren şikonin oksim türevlendirilerek meme kanserinde ilaç öncüsü olabilecek yeni moleküllerin tasarlanması amaçlanmıştır. Amacımız çerçevesinde, öncelikle literatürde deneysel biyolojik aktiviteleri bilinen şikonin oksim türevlerinin, kuantum kimyasal yöntemlerle hesapladığımız moleküler tanımlayıcı verilerine, istatistiksel algoritmaların uygulanması ile kantitatif yapı-etki etkinlik ilişkilerini (QSAR) açıklayan modeller oluşturulmuştur. Oluşturduğumuz modellerle hesapladığımız aktiflikler arasındaki ilişki açıklanmıştır. Daha sonra, QSAR modeline uyabilecek, meme kanseri tedavisinde ilaç öncüsü olabileceğini düşündüğümüz sanal moleküller tasarlanmıştır. Deneysel biyolojik aktiflikleri bilinen moleküller ve tasarlanan moleküller meme kanseri tedavisinde kullanılan birçok ilacın çok iyi bağlandığı bilinen östrojen reseptörüne (ER) (PDB ID: 26OK) kenetlenmelerini açıklayan doking çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, doking çalışmalarını test etmek için meme kanseri tedavisinde kullanılan bir grup ilaç seçerek aynı reseptöre bağlanmaları da test edilmiştir. Çalışmalar, incelenen tüm moleküllerin biyoyararlanımları, fizikokimyasal özellikleri, farmakokinetikleri, sudaki çözünürlükleri, lipofilisiteleri, ilaç benzerlikleri gibi organizma içindeki absorbsiyon, dağılım, metabolize edilme ve atılım (ADME) özellikleri hesaplanarak devam etmiştir. Son olarak, meme kanserinde yeni bir ilaç türevi olarak kimya, tıp ve eczacılık alanlarına kazandırabilmek için QSAR, doking ve ADME çalışmaları sonuçları, molekülün sentezlenebilirliği ve başlangıç maddesinin bulunurluğu ve ekonomik olup olmadığı incelenerek türetilen modele en uygun ve yüksek biyolojik aktivite gösteren sanal molekül olarak benzil türevi sentezlenmiştir. Böylelikle ilaç tasarımında ligandın protein ile kenetlenmesi belirlenmiştir ve biyokimyasal sürecin aydınlatılmasında literatüre yeni bilgiler oluşturulmuştur.