Kabızlığı olan çocuklarda kullanılmakta olan tedavilerin etkinliğinin retrospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Yandal Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU MELTEM DEMİR
Danışman: ZARİFE KULOĞLU
Özet:Amaç: Kabızlık çocukluk çağında sık görülen ve ağrılı dışkılama, dışkı kaçırma, karın ağrısı ile karakterize bir gastrointestinal problemdir. Kabızlık tedavisi eğitim, dışkı tıkacının çözülmesi, tekrar dışkı birikiminin önlenmesi ve davranış tedavisini içermektedir. Çocuklarda laksatif kullanımı ile ilgili rehberler randomize kontrollü çalışmalardan çok deneyime dayalıdır. Çocuklarda kabızlık tedavisinde kullanılan ilaçların güvenirliği, kısa ve uzun dönem tedavinin sonuçları ile ilgili veriler kısıtlıdır. Bu nedenle bu çalışmada kliniğimizde son bir yıl içinde fonksiyonel kabızlık tanısı alan hastaların demografik, klinik bulgularının ve tedavi etkinliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2012- Nisan 2013 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Çocuk Gastroenteroloji polikliniğinde Roma III fonksiyonel kabızlık tanı ölçütlerine göre tanı almış, kabızlık tedavisi verilmiş ve en az 1 ay süreyle izlenmiş hastalar çalışmaya alınmıştır. Hasta dosyaları geriye dönük olarak incelenmiştir. Dışkı kıvamı ve şekli Bristol dışkılama ölçeği ile değerlendirilmiştir. Klinik olarak düzelme bağırsak hareketinin haftada ?3, fekal inkontinans ? 2/ay, karın ağrısı ve ağrılı dışkılamanın olmaması olarak kabul edilmiştir. Farmakoekonomik değerlendirme için maliyet etkinlik analizi yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya yaş ortalaması 8,24±4,50 yıl olan 59?u (%60,2) kız, 98 hasta dahil edilmiştir. Hastalarda tanı anında en sık görülen belirtiler karın ağrısı (%67,3), ağrılı dışkılama (%66,3), iştahsızlık (%58,2), dışkı tutma davranışı (%51) ve karın şişliği (%39,8) idi. Hastaların %39,8'inde anal fissür, %59,2'sinde rektal tuşede dışkı saptanmıştır. Hastaların %36,7?ına laktüloz, %29,6?ına senna, %33.7?sine trimebutin %33,7 başlanmıştır. Başvuru sırasında tedavi grupları arasında yaş, yaş dağılımı, cinsiyet, kabızlık süresi, dışkılama sıklığı, dışkı kıvamı, karın ağrısı, ağrılı dışkılama, rektal kanama, dışkı tutma, beslenme alışkanlıkları, yaşam kalitesi ve ailelerin endişe durumu açısından açısından istatistiksel anlamlı fark bulunmamıştır. Dört haftalık tedavi sonunda klinik düzelme 98 hastanın 81'inde (%82,7) saptanmıştır. Tedavi sonunda dışkılama sıklığında laktüloz ve trimebutin grubunda anlamlı değişiklik görülmezken, senna grubunda dışkılama sıklığında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (p=0,032). Bristol dışkı ölçeği puan ortalamasında her 3 tedavi grubunda istatiksel olarak anlamlı artış gözlenmiştir (laktuloz için p 0,05). İlacın tadında sorun senna (%6,9) grubunda laktüloz (%27,8) ve trimebutin (%33,3) grubuna kıyasla en az görülmüştür (p=0,037). Farmakoekonomik değerlendirmede hasta başına maliyeti en düşük olan sennanın hastalığın tedavisinde en avantajlı maliyete sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız fonksiyonel kabızlık tedavisinde laktüloz, senna ve trimebutinin etkili olduğu göstermiştir. Her üç tedavi etkinlik ve maliyet açısından kıyaslandığında senna en etkili ve en farmakoekonomik tedavi seçeneği olarak öne çıkmaktadır.