Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Antrenörlük Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yunus AKSU
Danışman: Dicle Aras
Özet:
Bu çalışma, 60°/s açısal hızda diz ekleminin izokinetik sistemde antrene edilmesiyle 6 hafta boyunca konsantirik/konsantirik direnç
antrenmanına ek olarak alınan bezelye, whey ve izokalorik plasebo
takviyelerinin vücut kompozisyonu, esneklik, aeorobik dayanıklılık, kas kuvveti
parametreleri ve kalp hızı değişkenliği üzerine etkilerini değerlendirmek
amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya Ankara Üniversitesi Spor Bilimleri
Fakültesinde öğrenim gören fiziksel olarak aktif 23 sağlıklı kadın öğrenci
gönüllülük esasına dayalı olarak katılmıştır. Katılımcılar, çift-kör bir desenle
rastgele olarak bezelye proteini (n=8), whey proteini (n=8) veya plasebo (n=7)
grubuna ayrılmıştır. Tüm katılımcıların günlük beslenmelerine standart bir
müdahale uygulanmış ve antrenman sonrası dönemde kendi gruplarına ait
takviyeleri tüketmişlerdir. Antrenman protokolü, 6 hafta boyunca haftada 3 gün,
izokinetik alette 60°/s açısal hızda konsantrik/konsantrik diz ekstansiyon ve
fleksiyon hareketlerinden oluşmuştur. Antrenman protokolü, her bir diz için 10
tekrarlık 4 setten oluşmuş ve setler arasında 10 saniye dinlenme süresi
verilmiştir. Her antrenman sonrasında egzersizin yoğunluğunu değerlendirmek
için Algılanan Zorluk Derecesi (AZD) skalası kullanılmıştır. Testler
kapsamında, vücut kompozisyonu, esneklik, aerobik dayanıklılık, izokinetik kas
kuvveti, kalp hızı değişkenliği ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
İzokinetik kuvvet antrenmanı kapsamında her iki diz eklemi için ekstansiyon ve
fleksiyon hareketlerinden oluşan, her bir diz için 10 tekrar ve 4 setten oluşan
antrenmanlarda, setler arasında 10 saniye dinlenme süresi verilmiştir. Ölçümler, çalışma öncesi (ön test), 9.
antrenman sonrası (ara test) ve 18. antrenman sonrası (son test) olmak üzere üç
farklı zaman noktasında alınmıştır. Toplanan veriler, çift yönlü tekrarlı
ölçümlerde ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre, vücut kompozisyonu
zamanla grup içinde ve gruplar arasında farklılaşarak whey proteini ve bezelye
proteini kullanan gruplarda plasebo grubuna göre anlamlı farklılıklar ortaya
çıkmıştır. İzokinetik kuvvet parametrelerinden ortalama tork, zirve tork,
relatif zirve tork ve toplam iş değerlerinde zaman ana etkisine bağlı olarak
anlamlı artışlar kaydedilmiştir. Bu artışlar, her iki protein grubunda da
plasebo grubundan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Aerobik dayanıklılık,
esneklik ve kalp hızı değişkenlerinde zaman ana etkisinde de iyileşmeler
görülmektedir. Sonuç olarak, direnç antrenmanına ek olarak kullanılan protein
takviyelerinin, fiziksel olarak aktif kadınlarda performans parametrelerini
plaseboya kıyasla anlamlı ölçüde iyileştirdiği görülmüştür. Bununla birlikte, whey protein ve bezelye
protein arasında etkililik açısından anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiş olup;
bu durum, bezelye proteininin de whey proteini kadar etkili bir bitkisel
alternatif olabileceğine işaret etmiştir.
Anahtar Sözcükler: İzokinetik kuvvet, whey protein, bezelye protein, direnç antrenmanı