Covid-19 pandemisi döneminde 0-6 yaş arasındaki sağlıklı çocuklarda ev kazası geçirme sıklığı ve ebeveynlerin ev kazalarına yönelik önlemler konusundaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PARVANA AMRAHOVA MUSAYEVA
Danışman: FİLİZ ORHON
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: COVİD-19 pandemisinin yayılmasını önlemeye yönelik kapanma önlemleri nedeniyle uzun süreli ev izolasyonu pediatrik acil servislere başvuru sıklığını azaltsa da bu dönemde ev kazaları sıklığında artış olduğu gözlenmektedir. Çalışmanın amacı; COVİD-19 pandemisi döneminde çocuk sağlığı izlem polikliniğine başvuran 0-6 yaş arasındaki çocukların pandemi öncesi ve pandemi döneminde geçirdikleri ev kazası sayısını saptamak, annelerin çocuklarını ev kazalarından korumak için ev içerisinde alınacak önlemler ile ilgili bilgi ve tutumlarını değerlendirmek ve bu tutumların ve sosyodemografik özelliklerin çocuğun ev kazası geçirme öyküsü ile ilişkisini saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Ağustos–Kasım 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 0-6 yaş arasında olan zamanında doğmuş, sağlıklı çocuklar ve anneleri dahil edilmiştir. Anneler ile yüz yüze görüşülerek sosyodemografik durumu gösteren anket formu, kaza öyküsü anket formu ve "0-6 Yaş Çocuklarda Annenin Ev Kazalarına Yönelik Güvenlik Önlemlerini Tanılama Ölçeği" doldurulmuştur. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS version 22.0 programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 300 çocuğun %46,7'si kız olup yaş ortalaması 39,48±19,56 aydır. Annelerin yaş ortalaması 30,99±5,56, babaların yaş ortalaması ise 34.71±5,61 yıldır. Annelerin %25,7'sinin (n=77) ev kazaları ile ilgili bilgi almış olduğu saptanmış, ev kazalarına yönelik güvenlik önlemleri ölçeğinden aldıkları puan ortancasının 191 olduğu belirlenmiştir. Pandemi döneminde çocuğa bakan kişinin %83,7 oranında anne olduğu saptanmıştır. Çocukların pandemi öncesinde %20,3'ünün (n=61), pandemi döneminde ise %28'inin (n=84) en az bir kez ev kazası geçirdiği öğrenilmiştir (p=0,033). Her iki dönemde de en sık geçirilen ev kazası düşme olmakla birlikte pandemi döneminde kaygan zeminde düşme (20-31), kesici delici alet ile yaralanma (4-5), zehirlenme (1-9) ve yabancı cisim aspirasyonu (1-9) sayılarında artış saptanmıştır. Pandemi döneminde gözetimsiz kaza geçirme oranının önceki döneme göre yaklaşık iki kat arttığı tespit edilmiştir. Pandemi döneminde kaza geçiren çocukların cinsiyete göre eşit oranda (%50) kaza geçirmiş oldukları belirlenmiştir. Pandemi döneminde geniş ailede yaşayan çocukların daha az oranda kaza geçirdiği saptanmıştır (p=0,044). Pandemi nedeniyle kısıtlama tedbirleri alınan dönemde pandemi öncesine göre geçirdikleri kaza sayısı artan çocukların daha küçük yaşta çocuklar olduğu belirlenmiştir (p=0,000). Ailesinde COVİD-19 tanılı birey olan ve COVİD-19 nedeniyle hastanede yatış öyküsü olan ailelerin çocuklarında kaza geçirme sıklığının daha az olduğu belirlenmiştir (sırayla, p=0,037 ve p=0,048). Sonuç: Literatürde COVİD-19 pandemisinin çocukların ev kazası geçirme durumunu etkileyip etkilemediği ve bu durumu değiştiren faktörler ile ilgili çok az çalışma vardır. Çalışmamızda çocuk sağlığı izlemi yapılan 9 ay-6 yaş arasındaki bir popülasyonda pandemi döneminde ev kazalarında pandemi öncesine göre %8'lik bir artış olduğu görülmüştür. Çocuk sağlığı izlemi yapılan bir çocuk popülasyonunda pandemi öncesi ve sonrası ile ilgili alınan öyküde kazalarda artışın belirlenmesi ilişkiyi net olarak açıklayamasa da pandemi dönemi ile ev kazaları arasında zamansal olarak bir ilişkinin varlığını göstermektedir. Pandemi döneminde daha küçük yaşlardaki çocuklarda ev kazası sıklığının arttığı görülmüş ve çocukların bu dönemde her iki cinsiyette eşit oranda kaza geçirdikleri bulunmuştur. Ayrıca pandemi nedeniyle kısıtlama tedbirlerinin alındığı dönemde gözetimsiz kaza geçirme oranının önceki döneme göre yaklaşık iki kat arttığı tespit edilmiştir. Bu dönemde gözetimsiz vakaların artması ev kazalarını önlemek için gerekli olan ebeveyn/bakıcı gözetim kuralında sorunlar olduğunu göstermektedir. Pandemi için enfeksiyon kontrol önlemlerinin yanı sıra ev ortamında ev güvenliği ve yaralanma önleme önlemlerinin aile, toplum ve acil servis düzeyinde güçlendirilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, ev kazaları, yaralanmalar, COVİD-19, pandemi.