Farklı uygulamaların bazı lale türlerinde (Tulipa gesneriana L., tulipa sintenisii baker.) bitki gelişimi ile soğan ve çiçek muhafazası üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EVRAN DOĞAN

Danışman: GÖKHAN SÖYLEMEZOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma, 2006-2009 yılları arasında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nde yürütülmüştür. Bitkisel materyal olarak hem ticareti yapılan kültür lalesi (Tulipa gesneriana L.) hem de Muş lalesi (Tulipa sintenisii Baker.)ne ait soğanlar ve çiçekler kullanılmıştır. Çalışma birbirinden bağımsız 4 farklı araştırma konusundan oluşmuştur. Birinci aşamada, Ankara koşullarına uygun ticari çeşitler belirlenmiştir. İkinci aşamada, soğan depolama denemeleri yapılmış olup, bu denemelerde farklı depolama koşulları (20-21°C'de adi depolama, 1°C'de torf içerisinde depolama, 20°C'de normal atmosferde ve 20°C'de %1, %2, %3 O2 + %3 CO2 içeren kontrollü atmosferde depolama), depolama süresi ve tür/çeşitler incelenmiştir. Çalışmanın 3. aşamasında, farklı Ca kaynakları [CaCl2 ve Ca(NO3)2] ve dozlarının (100-150 ppm) bitki gelişim performansına etkileri belirlenmiştir. Çalışmanın 4. aşamasında ise lale çiçeklerinin vazo ömrü üzerine dört farklı perianth gelişme dönemi, depolama sıcaklıkları (0°C, 5°C, 10°C) ve sukroz dozlarının (%0, %2, %5) etkileri araştırılmıştır. Çalışmada Ankara koşullarına en uygun ticari lale çeşitlerinin Purissima ve Guiseppe Verdi olduğu saptanmıştır. Purissima çeşidinde en uygun depolama süresinin 3 ay, en uygun depolama koşulunun ise 20-21°C'de adi depolama olduğu belirlenmiştir. Bu koşullarda depolanan soğanlarda ağırlık kaybının % 4,98, dışsal etilen sentezi miktarının 0,72 ppm/kg.h ve ABA miktarının ise 25,29 ng/g olduğu saptanmıştır. Bitki gelişim performansı bakımından en uygun Ca kaynağının 150 ppm dozundaki Ca(NO3)2 olduğu ve bitki bünyesindeki Ca oranını (4033,3 ppm) artırdığı tespit edilmiştir. Purissima ve Guiseppe Verdi ile Muş lalesinde farklı perianth gelişme dönemi, farklı depolama sıcaklıkları ve farklı sukroz dozu uygulamalarına göre vazo ömrünün 1,2 gün ile 6,4 gün arasında değiştiği belirlenmiştir.