Şizofreni Tedavisinde Kullanılan Bazı Antipsikotik İlaç Etken Maddelerinin Elektroanalitik Tayini İçin Sensör Geliştirilmesi ve DNA ile Etkileşimleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ BİLİMLER ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMMÜYE NUR TÜZÜN
Danışman: Zehra Yazan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında olanzapin (OLA), klozapin (CLZ) ve klorpromazin (CPZ) antipsikotik ilaç etken maddelerinin tayini için üç yeni elektrokimyasal arayüzey platformları geliştirilmiştir. OLA tayini için kalem grafit elektrot (PGE) yüzeyi ön işlemden geçirilerek (pre-PGE); poly(L-Alanin) (poly(L-Ala)) ve Au nanoparçacıklarla (AuNPs) modifiye edilmiş ve CLZ maddesinde ise PGE yüzeyi poly(kafeik asit) (polyCA) ve Au nanoparçacıklarla modifiye edilmiştir. Son olarak; CPZ tayini için yine PGE yüzeyi farklı miktarlarda olan poly(L-Alanin) ve Au nanoparçacıklarla modifiye edilmiştir. Modifikasyon işleminde modifier olarak kullanılan L-alanin, kafeik asit, kloroaurik asit çözelti derişimleri, pH ve tarama hızı etkisi diferansiyel puls voltametrisi (DPV) ve dönüşümlü voltametri (CV) ile her bir modifiye elektrot için ayrı ayrı optimize edilmiştir. Optimum şartlarda hazırlanan her bir modifiye elektrodun yüzey morfolojisi alan emisyon taramalı elektron mikroskobu (FE-SEM) ve EDX ile, elektrokimyasal karakterizasyonu ise, CV ve elektrokimyasal empedans spektroskopi (EIS) ile incelenmiştir. Daha sonra; antipiskotik ilaç etken maddelerinin elektrokimyasal yükseltgenme davranışı CV yöntemi ile incelenmiş ve OLA'nın yükseltgenmesi pH 4,5 değerinde +0,35V'de iken, CLZ +0,30V'de (pH 9,0) ve CPZ ise +0,60V'de (pH 5,0) gerçekleşmiştir. Daha sonra, maddelerin olası yükseltgenme mekanizmaları önerilmiştir. Elde edilen yükseltgenme piklerine dayanarak DPV yöntemi ile kantitatif tayinleri yapılmıştır. OLA için (0,271-1000;0) µM doğrusal çalışma aralığında, gözlenebilme sınırı (LOD) 0,081 µM olarak tespit edilmiştir. CLZ için (0,010-1000,0) µM doğrusal çalışma aralığında, LOD 0.003 µM iken; CPZ için (0,005-400,0) µM doğrusal çalışma aralığında, LOD 0,001650 µM olarak belirlenmiştir. Olası girişim etkisi (ketiapin (QTP), fluoksetin (Flx), askorbik asit (AA), ürik asit (UA), asetaminofen (APAP), sodyum (Na+), potasyum (K+), kalsiyum (Ca2+), ve magnezyum (Mg2+)) maddeler varken çalışılmıştır. Geliştirilen yöntemler ticari ilaç örneği, sentetik insan serumu ve idrar numunelerine uygulanmıştır. Son olarak, bahsi geçen üç ilaç etken maddesinin dsDNA etkileşimleri çalışılmıştır.