Botulinum toksin A'nın yara iyileşmesine olan etkilerinin diyabetik hayvan modeli üzerinde incelenmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BARIŞ HAZIR

Danışman: Hakan Uncu

Özet:

Giriş: Farklı sebeplerle doku bütünlüğünün bozulması yara olarak tanımlanmaktadır. Yara oluşumuna pek çok etken yol açabileceği gibi, cerrahi işlemler de sebep olmaktadır. Yapılan çalışmalarda, yara üzerindeki tekrarlayan basınç artışlarının yara iyileşmesini olumsuz yönde etkileyen önemli bir faktör olduğu ileri sürülmüştür. Takiben yara bölgesindeki kas dokularının kasılmasını engelleyecek ve cilt gerginliğini azaltacak çeşitli uygulamalar üzerine çalışmalara yoğunlaşılmış, çeşitli yöntemlerle yara basıncı düşürülmüş ve yara iyileşmesi üzerine bu yöntemlerin olumlu etkileri gösterilmiştir. Yara iyileşmesi sırasında yara dokusunun altında yer alan kas tabakasının kasılmasını önlemenin yara üzerindeki basıncı düşürerek ve inflamasyon ile proliferasyon fazlarını olumlu yönde etkileyerek yara iyileşme sürecini düzelteceği düşüncesi ile yola çıkılarak, Botulinum Toksini (BTX) enjeksiyonunun faydalı olabileceği bildirilmiştir. Çalışmamızda, diyabetik hayvan modelinde, yara bakımında kullanılan salin ve yara bakım ürünlerine karşılık; BTX-A'nın yara iyileşmesindeki etkinliği araştırılmıştır. İlk defa ülkemizde planlanan bu çalışmanın sonuçlarının olumlu çıkması durumunda, özellikle zor iyileşen diyabetik yaralarda BTX-A'nın kullanımı konusunda çalışmamızın önemli klinik çalışmalara ışık tutacağını düşünmekteyiz. Yöntem: Çalışmamıza 72 hayvan dahil edildi. 55 hayvan diyabet modeli grubuna 17 hayvan ise kontrol grubu larak ayrıldı. Diyabet modeli oluşturulurken 24 hayvan çeşitli komplikasyonlar sonucu exitus oldu ve çalışmaya 48 hayvanla devam edildi. Yara modeli aşamasında diyabetik hayvanların ense bölgesine 1 cm2 genişliğinde yara açılarak ve hayvanlar 4 farklı gruba ayrıldı. Yara modelinde yaralara; kontrol grubuna salin uygulandı. , diyabet olan birinci gruba salin uygulaması , ikinci gruba salin sonrası klorheksidinli yara bakım örütüsü uygulanması , üçüncü gruba ise salin sonrası yara çevresine BTX-A uygulanmıştır. Yaralar 5. ve 7. günlerde çapları ölçülmüş ve ardından 7. günün sonunda hayvanlar sakrifiye edilerek yara bölgeleri genişçe eksize edilmiştir. Ardından deri yara iyileşme skoruna göre histomorfometrik analiz yapılmıştır. Sonuçlar spss ile analiz edilmiştir. Bulgular: 7. gün sonunda yara çapındaki değişim ortalama 0,77 cm iken alt gruplar tek tek analiz edildiğinde kontrol grubunda 0,76 cm, DM+ salin uygulanan grupta 0,72 cm, DM+ klorhekzidinli yara bakım örtüsü uygulanan grupta 0,67 cm ve DM+ BTX-A uygulanan grupta ise 0,90 cm olarak bulundu. Toplam yara iyileşmesi skoru her bir hayvana ait incelenen parametrelerin skor değerlerinin toplamı ile elde edildi. Buna göre (9-13) arası gecikmiş yara iyileşmesi, (14-20) orta düzey yara iyileşmesi, (21-27) ileri düzey yara iyileşmesi olarak belirlendi. Yara iyileşme skoru hesaplanan gruplar ; Kontrol grubu 15,875, DM+Salin grubu 12,625, DM+ Klorheksidinli yara örtüsü grubu 17,250, DM+Botoks grubu 23,875 olarak bulundu. Sonuç: Çalışmamızda, diyabetik hayvan modelinde, yara bakımında kullanılan salin ve yara bakım ürünlerine karşılık; BTX-A'nın yara iyileşmesindeki etkinliği araştırılmıştır. Sonuç olarak 7. günün sonunda insizyon çapının en fazla değiştiği grup BTX-A uygulanan grup olduğu görülmüş ve ardından yapılan histolojik analizde ileri düzey yara iyileşmesi olduğu kanıtlanmıştır. Yara üzerinde BTX- A 'nın kullanıldığı çalışma sayısı az olmakla birlikte çalışmamızın diyabetik yaralarda BTX- A kullanımı konusunda diğer çalışmalara ışık tutucağını öngörmekteyiz.