Eltrombopag ve ruxolitinib ilaç etken maddelerinin ve impüritelerinin spektroskopik yöntemlerle tanınması ve kromatografik yöntemler ile analitik metot geliştirilmesi ve validasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TİMUR DEMİRHAN

Danışman: Sibel Ayşıl Özkan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bilimin gelişmesi sayesinde, kanser ve birçok başka hastalığın sebebi ortaya çıkmaktadır. Bu hastalıkların birçoğu DNA üzerindeki bir bozukluktan dolayı meydana gelmektedir. DNA üzerindeki bir bozukluk, nesilden nesile aktarıldığı için, bu hastalıkların araştırılması büyük önem arz etmektedir. Fakat bu hastalıkların çözümü olan ilaç etken maddelerin ARGE süreçleri hem çok maliyetlidir hem de uzun süreli çalışma gerektirmektedir. Bu sebepler ise ilaç fiyatların artmasına ve ilaçlara ulaşımı zorlaştırmaktadır. Bundan dolayı ülkelerin kendi ARGE çalışmalarını yürütüp, ilaç üretimini, saflaştırılmasını, analitik metot geliştirilmesi ve validasyon çalışmasını yapması çok önemlidir. Böylece, ilaç fiyatları düşürülüp, ilaca ulaşımı kolaylaştırılır. Bu amaçla DEVA Holding A.Ş AR-GE bölümü API departmanında sentezlenmiş olan Eltrombopag ve Ruxolitinib ilaç etken maddeleri ve safsızlıkları standardize edilmiştir. Bu kapsamda bu ilaç etken maddeleri karakterize edilip, kütle spektroskopisi ile kütleleri doğrulanmıştır. Standardize edilen Eltrombopag aktif ilaç etken maddesinin ilgili maddeler ve miktar tayini analitik yöntemleri geliştirilmiştir. Eltrombopag ilaç etken maddesinin ilgili maddeler ve miktar tayini yöntemlerin kararlılığı bir bozundurma çalışması ile de ispatlanmıştır. Ayrıca Eltrombopag ilaç etken maddesinin bir başlangıç maddesi olan Eltro-1 ve 11 safsızlıkları birbirinden başarıyla ayıran ve tayin edebilen bir yöntem geliştirilmiştir. Bunu yanı sıra tez kapsamında çalışılan Ruxolitinib ilaç etken maddesi ile kiral safsızlığı olan (S)-Ruxolitinib'i seçici bir şekilde tayin edebilen bir yöntem geliştirilmiştir. Geliştirilen tüm yöntemler ICH Q2(R2) kılavuzuna göre valide edilip, seçici, doğru, kesin, hassas ve kararlı yöntemler olduklarını ispatlanmıştır.