Riske maruz değer (VaR) ve portföy optimizasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF KARAASLAN

Danışman: YALÇIN KARATEPE

Özet:

ÖZET Riske Maruz Değer (VaR), finansal piyasa riskinin yönetilmesinde ve ölçülmesinde kullanılan yeni bir yöntemdir Formal olarak VaR, en kötü portföy performansının olasılığını ölçmektedir. VaR, portföyün taşıdığı risklere toplu bir bakış açısı getirmekte ve hızlı bir şekilde risk yönetimindeki temel araçlardan biri olmaya devam etmektedir. VaR hesaplanmasında üç temel yöntem bulunmaktadır: i)Analitik (Varyans-Kovaryans) Yöntemi, ii)Tarihi Simülasyon Yöntemi, iii) Monte Carlo Simülasyon Yöntemi, Dördüncü bir yöntem olarak Ekstrem Değer Teoremi (EVT) VaR hesaplamalarında henüz yeni kullanılmaya başlanmıştır. Analitik Yöntemde, Normal Dağılım varsayımının yanısıra Log-Normal Dağılım varsayımı gibi diğer dağılım varsayımları ve Üssel Ağırlıklandırılmış Hareketli Ortalama (EWMA), Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Heteroskedastisite (GARCH) yöntemleri gibi zaman değişkenli volatilite yaklaşımları da kullanılabilir. Bu çalışmada VaR hesaplaması için kullanılan tüm bu yaklaşımlar tanıtılmış ve istanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda uygulanabilirliği açısından test edilmiştir. Ancak, çalışmanın temel gayesi, VaR'ın portföy seçimindeki kullanımının incelenmesidir. Risk yöneticileri için, finansal risklerin ölçülüp izlenmesi kadar riski azaltacak ve beklenen getiriyi maksimize edecek şekilde riskli finansal portföylerin nasıl oluşturulacağının anlaşılması da çok önemlidir. Bu düşünce Modern Portföy Teoremi ve ilk olarak Markowitz (1952) tarafından ortaya konulmuş olan ortalama-risk optimizasyon yaklaşımına dayanmaktadır. Genelde, portföy optimizasyonunda risk ölçüsü olarak standart sapma kullanılmaktadır. Risk ölçüsü olarak standart sapmanın kullanılmasının avantajı, basitçe hesaplanmasından kaynaklanmaktadır, ancak risk ölçümü bakış açısından standart sapma yeterli bir ölçüt olmamaktadır. Bu çalışmanın temel amacı da, son yıllarda daha etkin bir risk ölçüsü olarak kullanımı giderek yaygınlaşan VaR'ın portföy optimizasyonunda kullanılmasıdır. Bu amaçla çalışmada, ortalama-VaR yaklaşımı ve standart sapma ve CVaR'ın VaR ile birlikte kullanılmasına dayanan optimizasyon yaklaşımları denenmiştir. Ortalama-VaR yöntemi klasik yöntemle karşılaştırıldığında ortaya genel bir sonuç çıkmaktadır; farklı VaR hesaplama yöntemleriyle oluşturulmuş olan ortalama-VaR etkin setleri, ortalama-standart sapma yöntemi ile oluşturulan portföylerden daha yüksek performans göstermektedir. Sonuç olarak, bu sonuçlar VaR gibi etkin risk ölçülerinin kullanılmasının portföy yönetimine yeni boyutlar getirdiğini göstermektedir. Bu nedenle, finansal piyasalarda VaR'ın, giderek daha önemli ve standart bir ölçü haline geleceği şüphe götürmez bir gerçektir. 204