Roma Hukukunda ve Karşılaştırmalı Hukukta alacaklının temerrüdü (Mora Creditoris)
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÖZEL HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ÜÇER
Danışman: AHMET NADİ GÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alacaklının temerrüdü (mora creditoris), borçlar hukukundaki birçokkurum gibi, kökenini Roma hukuku'nda bulmaktadır. Roma hukuku'ndaalacaklının temerrüdü, borçlunun temerrüdü (mora debitoris) ile birlikte elealınmış ve bu iki kurum, birbirinin ikizi olarak adlandırılmıştı. Roma hukuku'ndaher iki temerrüt türü de, kusur temeline dayandırılmış ve bir sözleşme ihlali olarakdüzenlenmişti. Alacaklının temerrüdü kurumu, Roma hukuku'nda kabul edilenşekliyle, kendi içinde çelişki içermeyen bir şekilde, kusur temeline dayandırılmış veuygulanmıştı.Ancak Pandekt hukukunda bu kurum, kusur teorisinin dışına çıkarılarak,yeniden tanımlanmıştır. Bu sonucu doğuran temel düşünce, alacaklı yönündenedimi kabulün sadece bir hak olduğu, bir borç oluşturmadığı görüşünün ortayaçıkmasıdır. Bu düşünceye göre, edimi kabulle yükümlü tutulamayacak olanalacaklının herhangi bir kusurundan söz edilemez.Bu görüş, yeni ve farklı bir alacaklının temerrüdü kurumu ortayaçıkarmıştır. Bu yeni kurum, BGB'yi hazırlayanlar tarafından da kabul görmüş vebu sayede Alman Medeni Kanununa yerleşmiş, oradan da diğer kıta Avrupa'sıhukuk sistemlerine yayılmıştır.Türk- sviçre ve Alman hukukunda kabul edilen şekliyle bu kurum, kusurşartı dışında, şartları ve hukukû sonuçları itibariyle, Roma hukuku'nun genel birtekrarından ibaret olarak varlığını sürdürmektedir.Bu çalışmanın birinci bölümünde, Roma Hukuku'nda ortaya çıkanalacaklının temerrüdü kurumunun kavramsal çerçevesi çizilecek ve bu geçirdiğideğişimin yerinde olup olmadığı incelenecektir.Çalışmanın ikinci bölümünde, mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde,alacaklının temerrüdünün varlığı için gerekli şartlar, ayrıntılı olarakincelenecektir.Üçüncü bölümde ise, alacaklının temerrüdünün hukukû sonuçları temelolarak incelenecektir. Bunun yanı sıra, alacaklının temerrüdünün hükümlerininuygulanacağı diğer ifa engelleri ve alacaklının temerrüdünün sona ermesi,ayrıntıya inilmeksizin incelenecektir.Bu incelemede, alacaklının temerrüdünün şartları ve hükümleriincelenirken, Roma Hukuku, Türk- sviçre Hukuku ve Alman Hukuku ağırlıklıolarak ele alınacaktır. Ayrıca Fransız Hukuku ve ngiliz Hukuku gibi bu konudafarklı bir yaklaşım benimsemiş hukuklar da ele alınacaktır. Ayrıca ilgili başlıklaraltında ortak hukuk yaratma çabaları çerçevesinde, Avrupa Sözleşmeler Hukukulkeleri, Unidroit lkeleri ve Milletlerarası Menkul Mal Satışları HakkındaBirleşmiş Milletler (Viyana) Sözleşmesi (CISG) de, ilgili olduğu ölçüde, birliktedeğerlendirmeye çalışılacaktır.