XIX. yüzyılın ikinci yarısında Van

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, YAKINÇAĞ TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYHMUS BİNGÜL

Danışman: BEKİR KOÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlılar açısından siyasi, iktisadi, askeri ve kültürel hususlarda oldukça zor geçen XIX. yüzyılda devletin ayakta kalması için çeşitli ıslahatlara girilmiştir. Tanzimat, modern hukuk devletine geçişin en başlıca simgelerinden birini teşkil etmiş ve bunu izleyen hukuki ve anayasal gelişmeler XX. yüzyılın ilk çeyreğine kadar sürmüştür. Mali ve idari kalkınma esaslı hayata geçirilen Tanzimat, başkentte ve taşrada merkezileşmeyi hedef alan topyekûn bir hareketti. Fakat Tanzimat'ın her yerde aynı anda uygulanması veya uygulamaya konulduğu halde istenilen başarının elde edilmesi kolay olmamıştır. Van'da Tanzimat'ın uygulanması burada yurtluk-ocaklık sahibi beylerin isyanına sebep olmuştur. 1847'de bastırılan bu isyan Tanzimat'ın uygulanma sürecinin kapısını aralamıştır. Takip eden dönemlerde Van, sancak, eyalet veya vilayet statüsünde idare edilmiştir. En üst idari birim itibariyle süreklilik arz etmeyen bu bölgede idareciler de yerel ve merkezi gereklilikler dâhilinde sıkça değişmiştir. Bu ise muktedir bir yönetimin kurulamamasına sebep olmuştur. Fakat tüm engellere rağmen Tanzimat'ın ve II. Abdülhamid'in öngördüğü idari, askeri, iktisadi ve eğitim ile ilgili birçok kurum Van'da hayata geçirilmiş ve Van, XIX. yüzyıl Osmanlı modernleşmesinden imkânlar ölçüsünde istifade etmiştir. Demografik yapının çeşitliliği ve dönemin şartları ise Van'daki bu kurumsallaşmanın ağır aksak ilerlemesine sebep olmuştur. Böylece Van, XIX. yüzyılın ikinci yarısı itibariyle Osmanlıların içinde bulunduğu mali, siyasi, askeri bunalımın taşra örneklerinden birini teşkil etmiştir.