Farklı dönemlerde hasat edilmiş bamya tohumlarında kurutma yöntemlerinin sert kabukluluk oluşumuna etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANAN YILDIRIMKAYA ÇALIŞKAN
Danışman: İBRAHİM DEMİR
Özet:ÖZET Yüksek Lisans Tezi FARKLI DÖNEMLERDE HASAT EDİLMİŞ BAMYA TOHUMLARINDA KURUTMA YÖNTEMLERİNİN SERT KABUKLULUK OLUŞUMUNA ETKİSİ Canan YILDIRIMKAYA ÇALIŞKAN, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı Danışman : Doç. Dr. İbrahim DEMİR Bu çalışma, sert tohum kabuğunun yoğun bir şekilde görüldüğü Akköy (Abelmoschus esculentus (L.) Moench) bamya çeşidinde, 2000 ve 2001 yılında farklı dönemlerde hasat edilmiş meyvelerden elde edilen tohumlarda, sert kabukluluğun giderilmesinde kurutma yöntemlerinin (yavaş, hızlı ve meyve içinde kurutma) etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Denemede, 2000 yılında meyveler yeşil (1. hasat dönemi), yeşil-san (2.hasat dönemi), san-kahverengi (3.hasat dönemi) ve kontrol olmak üzere 4 dönemde, 2001 yılında ise yeşil-san (1. hasat dönemi), san-kahverengi (2.hasat dönemi) ve kontrol olmak üzere 3 farklı meyve rengi döneminde hasat edilmiş; hasat sonrası ayrılan tohumlarda tohum nem tayini ve canlılık (yaş tohum) testleri yapıldıktan sonra tohumlar yavaş, hızlı ve meyve içinde kurutularak, kurutma sonrası tohumlara canlılık (kuru tohum) testi, sert kabuklu tohum testi ve çıkış testi uygulanmıştır.2000 yılı araştırma sonuçlarında; en iyi çimlenme % 71 oram ile 1. hasat dönemi tohumlarının hızlı kurutulmasından elde edilmiştir. Bunun yanında, aynı tohumların yavaş ve meyve içinde kurutulması hariç diğer tüm kurutma yöntemleri her üç hasat döneminde de çimlenme oranını arttırmıştır. Sert kabukluluk oranının azaltılmasında, her üç kurutma yöntemi üç hasat dönemi üzerinde de etkili bulunmuştur. Kontrol tohumlarında sert kabukluluk % 62.5 oranında meydana gelirken, hasat dönemleri ve kurutma yöntemlerine bağlı olarak bu değer 1. ve 2. hasat dönemi tohumlarının yavaş kurutulması ve 2. hasat dönemi tohumlarının hızlı kurutulması ile tamamen ortadan kalkmıştır (% 0). Fide çıtası yönünden de; 1. hasat dönemi tohumlarının yavaş kurutulması hariç, tüm kurutma yöntemleri her üç hasat dönemi üzerinde başarılı sonuçlar vermiştir. En yüksek çıkış 3. hasat dönemi tohumlarının meyve içerisinde kurutulması ile % 77.7 oranında meydana gelmiştir. 2001 yılı araştırma sonuçlan; çimlenme bakımından tüm hasat dönemleri için en iyi kurutmanın meyve içinde kurutma yöntemi olduğunu ortaya koymuştur. Meyve içinde kurutulan tohumlar % 96-100 arasında canlılık gösterirken, hızlı ve yavaş kurutmada bu değerler % 24.6 ile % 56.6 arasında değişmiştir. Meyve içinde kurutma yönteminin 1. hasat dönemi tohumlarında sert kabukluluğu tamamen ortadan kaldırdığı (% 0), 2. hasat dönemi tohumlarında ise % 2 seviyesine düşürdüğü belirlenmiştir. Meyve içinde kurutma yöntemi her iki hasat döneminde de çıkış oranım önemli bir düzeyde arttırmıştır. Elde edilen sonuçlar meyvenin bitki üzerinde çok düşük nem seviyelerine kadar kurutulmayarak, yeşil-san ve san-kahverengi renkli meyve döneminde hasat edilip, tohumların meyve içerisinde kurutulmasının sert kabukluluğu azalttığı gibi, çimlenme ve çıkış oranını da önemli bir düzeyde arttırdığını göstermiştir. 2002, 48 sayfa. ANAHTAR KELİMELER: Bamya, tohum çimlenmesi, kurutma yöntemleri, sert kabukluluk