Yabancı uzman raporlarında halk eğitimi (1923-1960)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE CANSU ÖZDEMİR
Danışman: Ahmet Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, 1923-1960 yılları arasında Türkiye'ye davet edilen yabancı uzmanlarca eğitim alanında hazırlanmış raporlarda halk eğitimine ilişkin görüş ve önerilerin saptanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda 19 adet yabancı uzman raporunun içeriği incelenmekte, alanla ilgili içerikler sınıflandırılmakta ve içeriklerin tarihsel artalanla bütünlüğü oluşturulmaktadır. Araştırma belli bir zaman aralığında hazırlanmış raporları kapsadığından tarihsel araştırma niteliğindedir ve veri kaynakları raporlara dayandığından doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Raporlar belirlenen araştırma soruları doğrultusunda incelenip tarihsel artalanı da göz önünde bulundurularak alanla ilintili içerikler analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda 1923-1960 yılları arasında hazırlanmış raporlarda yer bulan konular ve öneriler tespit edilmiştir. 1923-1950 Yılları arasında hazırlanmış raporlarda doğrudan halk eğitimine odaklanılmamasına karşın, bu raporlarda halk eğitiminin bütüncül yorumlar arasında yer bulduğu saptanmıştır. Bu raporlarda öne çıkan konular okuryazarlık, okuma kültürü, alfabe, yerel müzeler, mesleki eğitim, halk sağlığı gibi konulardır ve bunların dönemin modernleşme ve ulus bilinci oluşturma çabaları ile örtüştüğü anlaşılmıştır. 1950-1960 Yılları arasında hazırlanmış raporlar arasında Dickerman'ın raporunun tamamen halk eğitim odağında yazıldığı ve bu nedenle halk eğitimcilere ve halk eğitimine ilişkin tüm kurumlara dönük pek çok konuya yer verildiği görülmüştür. Dönem kapsamında ele alınan diğer raporlarda öne çıkan konuların okuma kültürü, halk eğitimi merkezi olarak köy okulları, yetişkinlerin mesleki eğitimi gibi konular olduğu gözlemlenmiştir. Bunların yanında, raporlarda halk eğitimine ilişkin terminoloji incelenmiş ve 1950-1960 yılları arasında 'halk eğitimi' ifadesinin kullanımından 'yetişkin eğitimi' ifadesinin kullanımına geçişin başladığı görülmüş; bu geçiş Türkiye-ABD ilişkilerinin bir sonucu olarak değerlendirilmiştir. Bunların yanında, raporlarda yer alan konu ve önerilerin eğitim tarihindeki izdüşümleri değerlendirilmiştir. 1923-1950 Yılları arasında hazırlanmış raporlarda yer alan belli önerilerle Türkiye eğitim tarihindeki bazı uygulamaların örtüştüğü görülmüştür. 1950-1960 Yılları arasındaki raporlarda yer alan önerilerin çoğunun, bir önceki dönem uygulamalarının DP tarafından sonlandırılışı sonucunda çıkan boşluğu işaret ettiği anlaşılmıştır. Bunlara ek olarak, bu dönemde halk eğitimi üzerine hazırlanan raporun, alanın kurumsallaşmasında bir ilerleme sağlandığını temsil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.