Ev Merkezli Montessori Eğitim Programının Bebeklerin Sosyal Duygusal Gelişimleri ve Anne Bebek Etkileşimine Etkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ FINDIK
Danışman: NERİMAN ARAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bebeklik dönemi, bireyin doğumdan itibaren bütün gelişim alanlarında hızlı bir ilerleme gösterdiği bir dönemdir. Bu dönemde bebeğin ev ortamında karşılaştığı uyaranlar ve özellikle temel bakımını üstlenen yetişkin ile kurduğu ilişki tüm gelişim alanlarındaki ilerlemesi konusunda belirleyici olmaktadır. Sonraki gelişim dönemlerinin temelini oluşturan bebeklik döneminde bebeğin zengin öğrenme yaşantıları kazanmasını sağlayacak deneyimlere sahip olması hem gelişimini olumlu yönde etkileyecek hem de anne bebek çiftleri arasındaki etkileşimin niteliğini artıracaktır. Bu bağlamda bebeklerin ev ortamında desteklenmesinin önemli olduğu düşünülmektedir. Bu düşünceden hareketle araştırmada bebeklerin ev ortamında anne aracılığıyla Montessori eğitimi almaları ve bu eğitimin bebeklerin sosyal duygusal gelişimleri ve anne bebek etkileşiminin niteliği üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma yarı deneysel araştırma modellerinden tek denekli desende yürütülmüştür. Tek denekli araştırma modellerinden A-B-C modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 12-24 aylık bebekler ve anneleri çalışmaya katılımı için onam alınarak beş anne bebek çifti katılmıştır. Araştırmada anne ve bebek çiftlerinin demografik özelliklerinin belirlenmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen Genel Bilgi Formu, bebeklerin sosyal gelişimlerinin değerlendirilmesi için Erken Gelişim Evreleri Sosyal Duygusal Gelişim Envanteri (EGE-SD), anne ve bebeğin içinde bulunduğu ev merkezli öğrenme ortamının değerlendirilmesinde Ev Ortamını Değerlendirme Ölçeği- Bebek ve Küçük Çocuk Formu (EVODÖ-B/KÇ) ve anne-bebek etkileşiminin değerlendirilmesi için Ebeveyn Davranışını Değerlendirme Ölçeği (EDDÖ-TV) ve Çocuk Davranışını Değerlendirme Ölçeği (ÇDDÖ-TV) kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçme araçları ev ortamına yapılan ziyaretler sırasında annelerle yüz yüze uygulanmıştır. Başlangıç düzeyinin belirlenmesinin ardından Ev Merkezli Montessori Eğitimi Programı'nın ilk aşaması olan Montessori Felsefesine İlişkin Anne Eğitim Programı sekiz hafta boyunca uygulanmıştır. İlk aşamanın tamamlanmasının ardından ara değerlendirme yapılarak eğitim programının ikinci aşamasını oluşturan ve anne bebek çiftlerine özgü yapılan çalışma ve düzenlemeleri içeren Ev Merkezli Montessori Uygulama Programı oniki hafta olarak planlanmasına rağmen, pandemi sebebiyle onbir hafta boyunca anne bebek çiftlerine uygulanmış; ev ortamına iki haftada bir yapılan ziyaretlerde bağımsız değişkenlere ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler tek denekli araştırmalara özgü yöntemlerle analiz edilmiş ve grafikler halinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda eğitim programının A1-B1, A2-B2, A3-B3, A4-B4 çiftleri için bebeklerin sosyal duygusal gelişimlerini olumlu yönde etkilediği; Ev Merkezli Montessori Uygulama Programı'nın uygulanamadığı A5-B5 için ise gerilemenin görüldüğü belirlenmiştir. Anne bebek etkileşimine ilişkin bulgular incelendiğinde programın anne ve bebek etkileşimine olumlu etkileri olduğunu göstermiştir. Araştırma sonucunda ailelere bebeklerinin gelişimlerini desteklemek ve ebeveynlik becerilerini güçlendirmek için eğitim programları hazırlanarak ebeveyn eğitimlerinin yapılması, bebeklik döneminde Montessori eğitimi konusunda eğitimciler için eğitimlerin düzenlenmesi, bebeklik döneminde gelişimi destekleyecek projelerin oluşturulara uygulanması önerilebilir.