Elektronik belgelerin arşivlenmesi ve erişim
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CENGİZ AYDIN
Danışman: FAHRETTİN ÖZDEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Belgeler, bilgi teknolojilerinin kurumsal yapılarda yoğun bir şekilde kullanılmasıyla birlikte elektronik ortamda yönetilmeye başlanmıştır. Bu durum sağlıklı bir arşivlemeyi ve buna bağlı etkin erişimi zorunlu hale getirmiştir. Bu bağlamda çözümler geliştirmek e-belge yönetim sisteminin ve kurumun başarısı açısından büyük önem taşımaktadır.Bu tez çalışmasında e-belge yönetimi ele alınmış, e-belgelerin sağlıklı arşivlenmesi için gerekli hususlar üzerinde durulmuş ve buna bağlı olarak e-belgelere etkin ve güvenli erişimin nasıl sağlanacağı ortaya konulmuştur. Bu genel kapsam çerçevesinde tez altı bölümden oluşmaktadır.Girişin yer aldığı birinci bölümde, konunun önemi, araştırmanın amacı ve hipotezi, araştırmanın kapsamı, araştırma yöntemleri ile tez çalışmasında temel olarak kullanılan kaynaklar yer almaktadır.İkinci bölümde, belge ve elektronik belge kavramı, e-belgelerin yaşam döngüsü, elektronik imza, e-belge yönetim standartları gibi temel e-belge yönetim hususları ile elektronik belge yönetim sistemi oluşturulmasına ilişkin konular ele alınmıştır.Üçüncü bölümde, elektronik ortamda belge üretimi ile kâğıt belgelerin elektronik ortama aktarılması ile ilgili hususlara değinilmiştir.Dördüncü bölümde, elektronik belgelerin arşivlenmesiyle ilgili olarak arşivleme ve dosya türleri, teknolojik gereksinimler, dijital koruma, saklama planlarının oluşturulması ve ayıklama imha işlemleri, arşivlenen e-belgelerin gerçekliğinin ve bütünlüğünün korunması, uzun dönem arşivlemede elektronik imza sorunları, üst veri elemanları, felaket kurtarma ve yedekleme, sistem bakımı konuları detaylı değerlendirilmiştir.Beşinci bölümde, e-belgelere erişim bağlamında; erişim sistemi, erişim kontrolü ve güvenliği, erişim hakkı ve yetkilendirme, kullanıcı ara yüzü ve erişim seçenekleri konuları açıklığa kavuşturulmuştur.Altıncı bölümde, araştırma konusu ile ilgili olarak genel değerlendirme yapılmış, yapılması gerekenler noktasında önerilerde bulunulmuş ve bir model önerisi ortaya konulmuştur.Bu tez çalışmasıyla, e-belgelerin, bilgi teknolojileri bağlamda gerçekliğinden ve bütünlüğünde taviz vermeden sürdürülebilir bir şekilde arşivlenmesi ve etkin erişiminin sağlanması için yerine getirilmesi gereken hususlar ortaya konulmuştur.