Obez çocuklarda osteokalsin, glukoz metabolizması ve adiponektin ilişkisinin ortaya konması ve metabolik sendrom gelişiminde osteokalsinin rolünun belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEMA NİLAY ABSEYİ
Danışman: ZEYNEP ŞIKLAR
Özet:Obez çocuklarda osteokalsin, glukoz metabolizması ve adiponektin ilişkisinin ortaya konması ve metabolik sendrom gelişiminde osteokalsinin rolünün belirlenmesiAmaç: Çocukluk çağında önemli bir sorun olan obezitenin artışına paralel olarak, insülin direnci ve metabolik sendrom sıklığı da artış göstermektedir. Yapılan çalışmalarda lipid metabolizması ve adiponektinin metabolik sendrom ile ilişkisi gösterilmiştir. Ancak özellikle son yıllarda, iskelet sisteminin glukoz metabolizması ile ilişkisi üzerinde durulmaktadır. Osteokalsinin insülin direnci ile ilişkisini inceleyen yeni çalışmalar bulunmaktadır. Bizim çalışmamızdaki amaç, obez çocuklarda insülin direnci gelişme sıklığının gösterilmesi, metabolik sendrom ve insülin direnci gelişiminde adiponektin ve osteokalsinin etkilerinin gösterilmesi idi.Gereç ve Yöntem: Aralık 2010 ? Mayıs 2011 tarihleri arasında genel muayene kontrolünde kilolu ve obez olduğu saptanan ve AÜTF Çocuk Endokrinolojisi polikliniğine yönlendirilen 5-18 yaş arasındaki çocuk ve adölesanlar çalışmaya alındı. Olguların antropometrik ölçümleri yapıldı ve normogramlara göre değerlendirildi. Rutin obezite tetkikleri (açlık kan şekeri, açlık insülin, lipid profili, karaciğer enzimleri) yanında adiponektin ve osteokalsin değerlerine bakıldı. Metabolik sendrom tanımlaması yapılarak metabolik sendrom bileşenlerine göre ayrı ayrı değerlendirildi. Metabolik sendrom bileşenleri ile adiponektin ve osteokalsin düzeyleri arasındaki ilişki irdelendi.Bulgular: Olgularımızın %34'ünde insülin direnci, %22'sinde metabolik sendrom varlığı gösterildi. Tüm olguların %29'unda trigliserid yüksekliği, %27'sinde HDL düşüklüğü ve %17'sinde hipertansiyon varlığı gösterildi. Cinsiyet ile metabolik sendrom bileşenleri arasındaki ilişki incelendiğinde; Trigliserid yüksekliği ve HDL düşüklüğü ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, hipertansiyon açısından bakıldığında erkeklerde daha fazla HT varlığı (%76 erkek, %24 kız) saptandı. Tüm olguların osteokalsin düzeyine bakıldı. Osteokalsin düzeyi kızlarda anlamlı şekilde daha düşük saptandı (Kızlarda: 69.63±36.83, erkeklerde: 95.69±38.18). Olguların osteokalsin düzeyi ile açlık insülin, açlık kan şekeri, IRHOMA, glu/ins, trigliserid, LDL, HDL ve kolesterol düzeyleri arasında korelasyon analizine bakıldığında anlamlı bir ilişki gösterilemedi. Olguların yaşı ile osteokalsin düzeyleri karşılaştırıldığında aralarında ters orantılı bir ilişki olduğu saptandı. İnsülin direnci ile osteokalsin düzeyi ortalamaları karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunamadı. Osteokalsin düzeyleri ile metabolik sendrom varlığı arasındaki ilişkiye bakıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamadı. Olgularda dislipidemi varlığı ile adiponektin düzeyleri karşılaştırıldığında; dislipidemisi olan olgularda adiponektin ortalaması 8.3 (3.1-16.9) iken, dislipidemi olmayan olgularda adiponektin ortalaması 10.4 (2.8-57.9) idi. Dislipidemi varlığında adiponektin düzeyi istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşüktü. Trigliserid düzeyleri ile adiponektin arasında ters orantılı bir ilişki olduğu görüldü. Metabolik sendrom olan ve olmayan olgularda adiponektin düzeyi karşılaştırıldı. Metabolik sendrom olanlarda adiponektin düzeyi anlamlı şekilde düşük saptandı (MS olanlarda: 7.1±2.5, olmayanlarda: 10.2±6.3). Yapılan analizlerde açlık insülin düzeyi ile adiponektin arasında ters orantılı bir ilişki olduğu görüldü. Yapılan korelasyon analizinde, metabolik sendrom gelişenlerde, adiponektin düzeyi ile osteokalsin düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı.Sonuç: Metabolik sendrom gelişen obez çocuklarda adiponektinin, insülin direnci ve diğer metabolik sendrom bileşenleri (dislipidemi, hipertansiyon) ile ilişkisi gösterilmiştir. İnsülin direnci ve metabolik sendrom gelişen olgularda adiponektin düzeyi düşük saptanmıştır. Ancak insülin direnci veya metabolik sendrom ile osteokalsin arasında doğrudan bir ilişki bu çalışmada gösterilememiştir. Metabolik sendrom gelişiminde osteokalsin ve adiponektinin birbiriyle etkileşimini gösterecek bir bulgu saptanamamıştır. Bu nedenle, osteokalsinin metabolik sendrom gelişmindeki rolü ve etki mekanizmasını adiponektin üzerinden gösterip göstermediği ile ilgili daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: Obezite, Metabolik sendrom, Adiponektin, Osteokalsin