Bir trakya köyünde gündelik hayat ve dijital medya: Feminist bir dijital medya etnografisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FERİDE GÜNER
Danışman: Melike Aktaş Kuyucu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:2022 yılının Haziran ve Eylül aylarında, Tekirdağ'ın bir(kaç) köyündeyürüttüğüm bu feminist dijital medya etnografisinde, köylü kadınların gündelikhayatında dijital medyanın toplumsal cinsiyete dayalı ezilmişliklerini sorgulama, değiştirme ve yeniden üretmede bir rolü olup olmadığını anlamaya çalıştım. Katılımlı gözlem, derinlemesine görüşme ve enformel sohbetlerden elde ettiğimveriler, köylükadınların dijital medya deneyimlerini üç temel zeminde ortaya koyuyor: Kullanımpratikleri, anlamlandırma biçimleri ve performanslar. Feminist bir dijital medyaetnografisi yürüttüğüm bu alan araştırmasında, belirli güç ilişkileri içerisinde şekillenen, ne mutlak özgürlük ne de mutlak hâkimiyet etrafında ele alınamayacak olan ve failliküreten bir teknolojinin gündelikliğini ortaya koymayı amaçladım. Bu metodolojikhat, alan boyunca cinsiyet, sınıf, mekân ve kimlik gibi toplumsal kategorilerin dijital medyazemininde birbirleriyle nasıl kesiştiklerini keşfedebilme imkânı sundu. Köy ve köylülüküzerine düşünmenin dijital medya, zaman, mekân ve öznellik üzerine düşünmeyi kolaylaştıran bir yanı vardı. Saha araştırması boyunca farklı kadınlık ve farklı köylülükbiçimlerinin varlığına şahit oldum ve dijital medyanın köylü kadınlar için taşıdığı anlamı bu farklılıklarla dolayımlayarak anlamaya çalıştım. Araştırma yürüttüğümköylerde dijital medyaya şaşırtıcı derecede tutkuyla bağlı kadınların yanında bir çeşit kilitlenme hali yaşayan kişiler de vardı. Bu tezde dijitalleşmenin köyün, köylülüğünveköyde kadın olmanın kavranışında ve inşasında daha önce olmayan bir dönüşümmeydana getirdiğini iddia ediyorum. Ekonomik, toplumsal ve kültürel değişimler öznelerin köylülüğü konumlandırma biçimlerini değiştiriyor ancak dijital dönüşüm, eskiden "köylülük işareti" olarak görülen pek çok pratiğin, gurur duyulan şeyleredönüşmesinde yeni bir aşamaya işaret ediyor. Çoğu köylü kadının elinde dijital medya, hem köy-kent düalitesi ile oynadıkları hem de bu düaliteyi yeniden ürettikleri bir teknolojiye dönüşüyor. Kadınlar dijital medya aracılığıyla köylülüğe ilişkin belirli normatif, ideolojik ve kültürel tahayyülleri yeniden üretirken aynı zamanda o imgeleri sarsıyorlar. Dahası köydeki kadınlara kültürel kimlikleri ve öznelliklerini inşa etmekiçin ihtiyaç duydukları sembolik malzeme ve ortamın çok önemli bir kısmını dijital medya sunuyor. Sadece otantik köy sosyalliğini ve "klasik" köylü imgesini yenidenüretmeleri için değil, bu imgeyle oynamaları; kendi köylülük ve modernliklerini inşaetmeleri; emeklerini görünür kılmaları; aynı zamanda köylülüklerini gizlemeleri veparaya çevirmeleri için de bir alan açıyor dijital medya. Bu çerçevede köylü kadınlarındijital medya örüntüleri, en genel düzlemde mevcud olanı askıya alma ve yenidenüretmeye yönelik performans, kullanım pratikleri ve söylemlerden oluşuyor. Butezçalışması medya ve iletişim çalışmalarının disiplinler arası alanına üç temel düzlemdekatkı sunuyor: Etnografik, teorik ve mekânsal-coğrafi.