Farklı arazi kullanım türlerinde bitkisel örtü ve ürün yönetimi faktörleri ile laı ve ndvı arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve bölgesel ölçekte değerlendirilmesi

MELİS ÖZGE PINAR

Farklı arazi kullanım türlerinde bitkisel örtü ve ürün yönetimi faktörleri ile laı ve ndvı arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve bölgesel ölçekte değerlendirilmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TOPRAK BİLİMİ VE BİTKİ BESLEME ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELİS ÖZGE PINAR

Danışman: GÜNAY ERPUL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarımsal üretim, zamansal ve mekansal olarak değişiklik gösteren toprak, bitki ve atmosfer etkileşimi altında gerçekleşmektedir. Bu bileşenler içerisinde, özellikle bitkinin su ve besin maddesi alımında önemli bir role sahip olan toprağın hem fiziksel hem de kimyasal özelliklerinin bu etkileşimdeki rolü belirleyicidir. Yapılan araştırmalar ve eğitimde gelinen nokta, tarımın ileri teknoloji kullanan bir sektör olmasına rağmen geleneksel toprak işleme faaliyetlerinden ötürü toprak erozyonunun hala önemli bir problem olduğunu göstermektedir. RUSLE-bitkisel örtü ve ürün yönetimi faktörü (C), koruma yöntemleri açısından bakıldığında, toprak kaybını önleyici ve arazi kullanım değişikliğine en kolay müdahale edilebilir faktör olduğundan önemi oldukça dikkat çekmektedir. Bu tez çalışmasında, Eskişehir İli'nde ve farklı arazi kullanım türlerinde (ayçiçeği ve buğday), C-faktörü ve alt-faktörleri ile önemli bitki gözlem unsurlarından olan yaprak alan indeksi (LAI) ve Normalize edilmiş fark bitki indeksi (NDVI) arasındaki ilişkiler araştırılmış; bitkisel örtü ve ürün yönetimi uygulamalarının, toprak kayıplarına, yönetim seçeneklerinin toprak koruma planlarına olan etkileri incelenmiş ve elde edilen sonuçlarla dönemsel C-faktörünün daha geniş alanlara yayılması üst-ölçeklendirme yöntemi ile araştırılmıştır. Oluşturulan modellerle ayçiçeği ekili alanlarda, PLU, SC, CC, SM ve SR alt-faktörleri için elde edilen belirleme katsayıları sırasıyla 0,9470, 0,9983, 0,2296, 0,6570 ve 0,7960; buğday ekili alanlarda ise bu değerler sırasıyla 0,9624, 0,9643, 0,6012, 0,6979 ve 0,8986 olarak bulunmuştur. Her iki arazi kullanım için ile hesaplanan Toprak Kaybı Oranı (SLR) değerleri ise yalnızca NDVIsat ile tahmin edilmiş (Ayçiçeği R2 = 0,8495 ve Buğday R2 = 0,9313) ve parsellerin bulunduğu yaklaşık 822,865 ha tarım alanı için üst-ölçeklendirme yapılmıştır.