Gebelerde doğum şekli hakkında bilgi düzeylerinin belirlenmesine yönelik test geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BİYOİSTATİSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE AKŞEHİRLİ
Danışman: Derya Gökmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğum süreci ve doğum eylemi, birçok kadının yaşamı boyunca en az bir kez yaşadığı ve kadınlar için bir dönüm noktası sayılabilecek bir olaydır. Bu sürecin sağlıklı bir şekilde sonlanması ise birçok faktöre bağlıdır. Tıbbi ve hekimlerin müdahale edebileceği faktörlerin yanında gebenin kendisinin yapabileceği ve süreci olumlu etkileyecek faktörler de bulunmaktadır. Bu faktörlerin en önemlilerinden birisi, gebelerin doğum süreci ve doğum şekli ile ilgili gerekli ve yeterli derecede bilgi sahibi olmalarıdır. Bu çalışmanın amacı, gebelerde doğum şekli bilgi düzeylerinin ölçülmesine yönelik olarak Rasch modeli yardımıyla bir test geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada öncelikle, taslak bir soru formu hazırlanmıştır. Hazırlanan taslak form, uzman görüşleri ve pilot uygulama ile değerlendirilerek, forma son hali verilmiş ve "Demografik Bilgiler", "Gebelik ile İlgili Klinik Bilgiler" ve "Doğum Şekli Bilgi Düzeyi Testi" olmak üzere üç bölümden oluşan form 308 gebe kadına uygulanmıştır. "Demografik Bilgiler", "Gebelik ile İlgili Klinik Bilgiler" bölümlerine ilişkin tanımlayıcı istatistikler elde edilmiştir. "Doğum Şekli Bilgi Düzeyi Testi" bölümünden elde edilen veriler, çalışmanın amacı kapsamında, Rasch analizi ile değerlendirilerek geliştirilmek istenen bilgi testinin psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu incelemelerde Rasch analizinin protokol adımları sırayla yerine getirilmiştir. İlk adımda, testin tek boyutluluğu denetlenerek, tek boyutluluk varsayımı yerine getirilmiş ve testin tek bir özelliği ölçtüğü sonucuna varılmıştır. İkinci adımda, maddelerin ve bireylerin model uyumları incelenmiş ve hem maddelerin hem de bireylerin modele uyum gösterdikleri görülmüştür. Bir diğer adımda, testin değişmezlik özelliği incelenmiş ve bu özelliğin sağlandığı görülmüştür. Son adım olarak, MİF değerlendirmesi yapılmış ve MİF gösteren, testten çıkarılması gereken herhangi bir madde olmadığı görülmüştür. Testin iç tutarlılığının değerlendirilmesinde kullanılan Cronbach alfa katsayısı 0,76 ve BAİ değeri 0,79 olarak elde edilmiştir. Bu değerlere göre testin güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan değerlendirmelerde, çalışmadaki bireylerin bilgi düzeyinin, testteki maddelerin zorluk düzeyine göre daha düşük olduğu ve testin özellikle bilgi (θ) düzeyi -2 ile 2 arasında olan bireyler için daha fazla bilgi sağladığı görülmüştür. Tüm bunların yanında, geliştirilen testin gebeleri bilgi düzeylerine göre farklı gruplara ayıracak kesim puanları yoktur ve yüksek puan yüksek bilgi düzeyini göstermektedir. "Doğum Şekli Bilgi Düzeyi Testi (DŞBDT)"nden elde edilen verilerin Rasch analizi ile yapılan değerlendirmeleri sonucunda, bilgi testinin 21 madde ile gebelerin bilgi düzeyini belirleyebilecek özellikte olduğu kararına varılmıştır. DŞBDT'nin klinik çalışmalarda kullanılmasıyla gebelerin doğum eylemi ve doğum şekli ile ilgili bilgi düzeyleri belirlenebilir. Bu sayede, elde edilen bilgi düzeylerine yönelik eğitimler düzenlenebilir ve bu eğitimlerle gebelerin doğum şekli hakkında bilinçlenmesi sağlanarak daha sağlıklı doğumlar gerçekleştirilebilir.