Türkiye'de yetişen bazı Alnus mıller taksonları üzerinde farmakognozik araştırmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM ALTINYAY
Danışman: MEHMET LEVENT ALTUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Betulaceae familyasında yer alan Alnus Miller cinsi dünyada yaklaşık olarak 35 tür ile temsil edilmekte olup kuzey yarımkürenin sıcak bölgelerinde dağılım göstermektedir. Türkiye'de ise Alnus cinsine ait altı takson doğal olarak yetişmektedir. Alnus türleri dünyada halk arasında antiperspirant olarak, kronik herpes, ekzema ve kaşıntılı deri hastalıkları gibi çeşitli cilt rahatsızlıklarında, diş apselerinde, tırnak enflamasyonu, romatizma ve hemoroid tedavisinde, yara iyileştirici ve ateş düşürücü olarak, rahim kanserinde ve çeşitli tümörlere karşı olmak üzere pek çok alanda kullanılmaktadır. Türkiye'de ise halk arasında A. glutinosa yaprakları ezildikten sonra haricen kesik ve yara tedavisinde, yapraklardan hazırlanan infüzyon ise günde 3 öğün birer bardak içilerek romatizma tedavisinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de yetişen A. glutinosa subsp. glutinosa, A. orientalis var. orientalis ve A. orientalis var. pubescens bitkisinin yapraklarından hazırlanan sulu ve metanollü ekstreler üzerinde yara iyileştirici, antienflamatuvar ve antioksidan etki çalışmaları yapılmış, daha yüksek etki gösteren A. glutinosa subsp. glutinosa yapraklarının metanollü ekstresi, biyolojik aktivite yönlendirmeli fraksiyonlama (BAYF) tekniği ile fraksiyonlanmıştır. Çalışma sonucunda izole edilen ve yapısı NMR ve IR spektroskopisi yöntemleri kullanılarak tayin edilen şikimik asitin etkiden sorumlu majör bileşik olduğu tespit edilmiştir. Aynı bitkilerin metanollü ekstreleri üzerinde yapılan kromatografik çalışmalarda yaprakların içerdiği şikimik ait miktarı kantitatif olarak tayin edilmiştir. Bu çalışma ülkemizde yetişen bazı Alnus taksonlarının yara iyi edici, antienflamatuvar ve antioksidan özelliklerinin araştırıldığı ilk ve tek çalışmadır.