Kentsel yenileme alanları tasarımında güven algısına yönelik sosyal etki değerlendirme model araştırması; Ankara Dikmen Vadisi örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUT GÜLER
Danışman: Aydın Özdemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1992 yılında kabul edilen kentsel güvenlik kavramı, Avrupa Kentsel Şartı' nda ön plana çıkarılan kentli hakları çerçevesinde yaşanabilir ve sürdürülebilir kentler yaratmak amacıyla önemkazanmıştır. Kullanıcı üzerinde etkili bir izlenim bırakmayan ve kullanım açısından rahatsız edici olan tasarımlar, suç ve anti-sosyal davranışların ortaya çıkma olasılığını artırmaktadır. Bunedenle suçun yüksek olduğu alanlarda, çevre tasarımı suçun azaltılmasında ve güven algısınıniyileştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. 20. Yüzyılın başlarında Chicago Okulu'nda yapılan araştırmalarda suçluların davranışları incelenirken, birey davranışını etkileyen fiziki ve sosyal çevreye dikkat çekilmiştir. Suç ekolojisi teorileri olarak adlandırılan bilimsel yaklaşım, suçun çevreyle olan ilişkilerini incelemekte, suçun çevrenin değişimi ile ortaya çıkan sosyal değişimin bir fonksiyonu olarak açıklamaktadır. Suçun ortaya çıkmasına neden olan fırsatları azaltmak için tasarımın bir araç olarak kullanılması ile ilgili yaklaşımları kapsayan çevre tasarımı yoluyla suç önleme teorileri ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada sürdürülebilir, yaşanabilir kent ve bu kentlerin oluşmasına öncülük eden kentsel yenileme çalışmalarının gereksinim duyduğu toplumsal güven algısına yönelik güvenli kent tasarımına ulaşılması amacıyla, güvenlik- kentsel açık yeşil alanların tasarımı ve mekân algısı arasındaki ilişki araştırılmış; kentsel yenileme alanlarında peyzaj tasarım kriterleri belirlenmiştir. Bu amaçla suç ekolojisi teorilerinin ortaya koyduğu mekânsal özellikler ve tasarım kriterleri, aynı zamanda K. Lynch' in mekân ve algıya yönelik oluşturduğu kriterler değerlendirilmiş ve bu kriterler farklılaştırılarak beş boyut altında toplanmıştır. Bunlar; sosyal profil, konfor, uyum, okunabilirlik ve şeffaflık' tır. Bu beş boyut ve altında oluşturulan alt başlıklar, tasarım etki gösterge seti olarak tanımlanmıştır. Son olarak tüm göstergeler seçilen örneklem alanı (Dikmen Vadisi) üzerinden denenmiş ve kentsel açık yeşil alanlarda mekânsal özelliklerin birey üzerindeki güven algısına yönelik etkisini ölçmek için 'Tasarım Etki Değerlendirmesi' yapılmıştır.