Şiddete maruz kalan evli ve boşanmış kadınlarda travma sonrası büyümenin aracı değişkenlerle yordanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Adli Bilimler Enstitüsü, Adli Psikoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE CEYLAN
Danışman: Şennur Kışlak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kadınların şiddet deneyimleri değerlendirildiğinde en çok eşleri tarafından şiddete maruz kaldıkları bilinmektedir. Kadınlarda şiddet sonrası görülebilen psikolojik travma, hayatını devam ettirebilmesi açısından zorluk yaratabilmektedir. Yaşanan travmanın sonrasında büyüme gerçekleşebilmekte ve bu travmadan sonra büyümenin gerçekleşmesi sürecinde rol oynayan bazı faktörler olmaktadır. Şiddetin yoğunluğu, genel öz yeterlik ve ontolojik iyi oluş travma sonrası büyümeyi etkileyebilecek değişkenler olarak görülebilir. Buna ek olarak travma sonrası büyümeyi yordayan bir başka unsurun ise evli veya boşanmış olmak, yani ilişkiye devam edip etmemenin olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı travma sonrası büyümeyi etkileyen bu değişkenleri bir model çerçevesinde incelemektir. Bu incelemeyi yapmak amacıyla boşanmış veya evli olan şiddet görmüş/gören kadınlar çalışmaya dahil edilmiştir. Bu iki ayrı grupla yapılan çalışmada algılanan şiddet yoğunluğu ve travma sonrası büyüme düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve genel öz yeterlik ve ontolojik iyi oluşlarının aracı rolünü ortaya koymak, buna ek olarak medeni durumun düzenleyici rolünü incelemek amacıyla bir model test edilmiştir. Çalışmanın nicel aşamasının veriler, evli 143 kadın ve boşanmış 120 kadın olmak üzere toplam 263 katılımcıdan elde edilmiştir. Bu veriler Kişisel Bilgi Formu, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği (TSBÖ), Genel Öz Yeterlik Ölçeği (GÖYÖ) ve Ontolojik İyi Oluş Ölçeği (GÖYÖ) aracılığı ile elde edilmiştir. Bu araştırmanın ikinci aşamasında ise boşanmış ve evli kadınların şiddet ile ilgili deneyimlerini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmanın nitel aşaması 5 boşanmış, 5 evli toplam 10 kadınla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerin Interpretative Phenomenological Analysis (IPA) yoluyla nitel incelemesini içermektedir. Nicel araştırmanın bulgularına göre, şiddet görmüş boşanmış kadınların travma sonrası büyüme, genel öz- yeterlik, ontolojik iyi oluş puanlarının evli kadınların puanlarından anlamlı olarak yüksek olduğu görülmüştür. Düzenleyici analiz sonuçlarına göre ise medeni durumun travma sonrası büyüme üzerinde doğrudan etkisi olduğu görülmüştür. Aracı etkilere bakıldığında ise sosyal destek, ontolojik iyi oluş ve genel öz yeterliğin algılanan şiddet yoğunluğu ve travma sonrası büyüme arasında aracılık rolünün anlamlı olduğu görülmüştür. Nitel çalışmanın sonucunda ise 1)Şiddet ile İlgili Bilgi ve Deneyimler, 2)Eş ile Yaşanan Deneyimler, 3)Boşanma ile İlgili Deneyimler/Düşünceler ve 4)Şiddet Sonrası Yaşanan Deneyimler olmak üzere dört temaya ulaşılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma evli şiddet gören ve boşanmış şiddet görmüş kadınların çeşitli değişkenler açısından karşılaştırılması, buna ek olarak yapılan nitel görüşmelerle birlikte şiddet ile ilgili deneyimlerine ışık tutması açısından ilgili alanyazına özgün katkı sunacaktır.