Dil becerilerinin ölçülmesi sürecinde birey ve madde özelliklerinin parametre kestirimleriyle ilişkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER KAMIŞ
Danışman: Celal Deha Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Her ülke ihtiyaç duyduğu insan kaynağını ve profilini eğitim sistemi ile yetiştirmekte ve şekillendirmektedir. Ülkenin içinde bulunduğu felsefi akımlar ve düşünce iklimi bu yetiştirme sürecinin temel paradigmalarını da belirlemektedir. 1950'li yıllardan itibaren kendisini daha güçlü hissettiren postmodernizm ile eğitim sisteminde bireysel farklılıklar olgusu daha ön plana çıkmaya başlamıştır. Sonucunda da belirli zamanlarda eğitim sisteminin girdi, süreç ve çıktı aşamalarında farklı özelliklere sahip bireyleri kapsayacak biçimde güncellemeler yapılagelmiştir. Bu çalışmanın ana problemi bireysel farklılıklar olgusunun ölçme uygulamalarında da ele alınmasının gerekli olup olmadığının belirlenmesidir. Buradan hareketle çalışmanın amacı, dört dil becerisinin ölçülmesi sürecinde bireylere ve maddelere ilişkin özelliklerin parametre kestirimiyle ilişkisinin belirlenmesidir. Çalışmada çeşitli değişkenler arasındaki ilişkiler ele alındığından korelasyonel desen kullanılmıştır. Gazi Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulunda 2023/2024 eğitim öğretim yılında öğrenim gören 345 öğrencinin verisi Açıklayıcı Madde Tepki Kuramı ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin okuma ve dinleme beceri ölçümlerine ilişkin verilerine en iyi uyumu Rasch modeli vermiştir. Açıklayıcı modellerden ise gizil regresyon Rasch modeli her iki veriyi de en iyi açıklayan model olarak belirlenmiştir. Buna göre, okuma becerilerinin ölçülmesinde üniversite öğrenimleri sırasında yurtta kalan öğrencilerin evde kalanlara göre maddeleri doğru yanıtlama olasılığının daha yüksek olduğu ve ölçme sırasındaki negatif duygu puanları yüksek olan öğrencilerin düşük olanlara göre maddelere doğru cevap verme olasılıklarının düşük olduğu belirlenmiştir. Dinleme becerilerinin ölçümünde ise kardeş sayısı ve negatif duygu durumu doğru cevap verme olasılıklarıyla negatif ilişki gösterirken, pozitif duygu durumu ve test almaya verdikleri önem pozitif ilişki göstermiştir. Ayrıca, açıklayıcı MTK analizlerinde ortak etkisi manidar çıkan değişkenlerin DMF analizlerinde de bazı maddelerde manidar yordayıcı olduğu tespit edilmiştir. Negatif duygu durumu hem konuşma hem de yazma becerilerini yordayan değişkendir. Çifte betimleyici (Rasch) modelden ve birey açıklayıcı modelden elde edilen yetenek kestirimleri yüksek korelasyon vermekle birlikte bu kestirimler arasındaki farklar manidar çıkmıştır. Buradan hareketle, öğrencilerin dil becerilerine ilişkin yetenek kestirimi yapılırken belirtilen demografik ve psikolojik özelliklerinin dikkate alınması önerilmiştir. Anahtar Sözcükler: Dil becerileri, evrensel tasarım, bireysel farklılıklar, postmodern ölçme, açıklayıcı MTK ve değişen madde fonksiyonu