Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 koyunlarda süt verimi, bazı kalite özellikleri ile LPL ve LCAT gen ekspresyonlarının araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜCAHİT KAHRAMAN
Danışman: BANU YÜCEER ÖZKUL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 koyunlarda süt verimi ve sütte bazı kalite özellikleri ile bu özellikleri etkileyen LCAT ve LPL gen ekspresyonlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne (TİGEM) bağlı Gözlü Tarım İşletmesi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın hayvan materyalini 2 ve 3 yaşlı 75 baş Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 genotipi koyun oluşturmuştur. Koyunların bakım ve beslenmesi mera ve iklim şartları göz önünde bulundurularak, işletmenin rutin uyguladığı şekilde yapılmıştır. İşletmede sütten kesim haziran ayı başlancında yapılmıştır. Süt kontrollerine ilk doğan kuzu 25 günlük olunca başlanmış, 30 günde bir olmak üzere koyunların günlük süt verimi 50 ml' ye düşene kadar devam edilmiştir. Sütte kalite parametrelerinin belirlenmesi amacıyla, araştırma materyali olarak kullanılan koyunlardan, laktasyonun başlangıç (55. gün), orta (85. gün) ve son (115. gün) dönemlerinde sabah ve akşam sağımlarında örnek alınmıştır. Laktasyon boyunca günlük ortalama süt verimi Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 koyunlarda sırasıyla 683,61±30,08; 849,76±55,63 ve 753,17±54,90 g olarak belirlenmiştir (P>0,05). Araştırmada incelenen tüm gruplarda en yüksek süt verimi, laktasyonun 45. gününde tespit edilmiştir. Laktasyon süt verimi sırasıyla 99,57±3,87; 126,40±8,22 ve 112,52±7,99 kg olarak (P 0,05). Laktasyon ait genel ortalama yağ oranı Akkaraman, Bafra ve melez genotipte sırasıyla %5,85±0,18; 5,44±0,19 ve 5,67±0,18 (P>0,05); protein oranları %5,09±0,05; 5,02±0,05 ve 5,03±0,07 (P>0,05); laktoz oranı %4,89±0,05; 5,04±0,05 ve 5,02±0,06 (P>0,05); kuru madde oranı %16,81±0,20; 16,42±0,22 ve 16,67±0,19; somatik hücre sayısı 275,46±37,43; 216,48±33,46 ve 258,86±37,86 x103/ml (P>0,05); pH değeri 6,69±0,01; 6,69±0,01 ve 6,69±0,02 (P>0,05) olarak belirlenmiştir. Genel ortalama yağ ve kuru madde oranına sağım zamanının etkisi tüm genotip gruplarında çeşitli düzeylerde (P<0,05 ve P<0,01) önemli bulunurken, genel ortalama pH değerine sağım zamanının etkisi Akkaraman (P<0,001) ve Bafra (P<0,05) genotiplerinde önemli olarak tespit edilmiştir. Laktasyon boyunca genel ortalama L* değeri Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 genotiplerinde sırasıyla 89,98±0,23; 90,11±0,20 ve 89,94±0,29; a* değeri -4,46±0,09; -4,47±0,09 ve -4,46±0,11; b* değeri ise 6,41±0,14; 6,13±0,20 ve 6,31±0,16 olarak belirlenmiştir. Laktasyon boyunca Akkaraman, Bafra ve Bafra x Akkaraman F1 genotipi koyunlarda belirlenen genel ortalama toplam doymuş yağ asidi (DYA) oranı sırasıyla %64,66±0,40; 60,61±0,97 ve 58,23±0,81; toplam doymamış yağ asidi oranı(DŞYA) %35,06±0,40; 38,97±1,00 ve 41,29±0,78; oranı 4,16±0,16; 4,44±0,17 ve 4,36±0,26; Besleyici Değer (BD) 1,43±0,03; 1,44±0,05 ve 1,38±0,04; Aterojenik Indeks (AI) değeri 1,69±0,04; 1,41±0,08 ve 1,25±0,04; Trombojenik Indeks (TI) değeri ise 1,50±0,02; 1,33±0,09 ve 1,13±0,04 olarak tespit edilmiştir. Bu araştırmada koyun sütlerinde laktasyonun orta döneminde LCAT ve LPL genlerinin düşük seviyede ifade edildiği belirlenmiş ve genotip grupları arasında önemli bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak sunulan bu araştırmada, Bafra x Akkaraman F1 melezi koyunlarda melezleme çalışması süt verimi bakımından olumlu sonuç vermiş, melez genotipte süt veriminin iyi düzeyde olduğu ve süt kalitesinin de koyun sütü için bildirilen değerlere uygun olduğu belirlenmiştir.