Eleştirel kuram bakış açısından Ankara ili ilköğretim okulu yönetici ve öğretmenlerinin eğitim yönetiminde otorite ve kültür analizine ilişkin görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SABRİ GÜNGÖR
Danışman: İNAYET AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, eleştirel kuram bakış açısından eğitim yönetiminde otorite ve kültür analizi yapılarak, ilköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin bu analizlerle ilgili görüşlerinin saptanması amaçlanmıştır. Araştırmada, eğitim yönetiminde otorite ve kültür olgusu birbirleriyle ilişkili bir şekilde çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda eğitim yönetiminde otorite ve kültür hem nicel hem de nitel araştırma yaklaşımlarıyla incelenmiştir. Tarama modelindeki araştırmanın evrenini Ankara ili Çankaya, Keçiören, Mamak ve Haymana ilçelerindeki kamu ilköğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri, küme örnekleme yöntemine göre seçilen 347 ilköğretim okul yönetici ve öğretmeninden araştırmacı tarafından geliştirilen otoritenin anlam ve kaynağı ile süreç ve ilişki olarak otoriteyi kapsayan ?Eğitim Yönetiminde Otorite Ölçeği? ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise araştırmanın örnekleminden amaçlı örnekleme tekniğiyle seçilen ilköğretim okullarında görev yapan 11 yönetici ve 18 öğretmenle araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formuyla yapılan derinlemesine görüşmelerle elde edilmiştir.Elde edilen nicel veriler SPSS programında çözümlenmiştir. Bu araştırmada verilerin çözümlenmesinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, varyans analizi (ANOVA) ve Mann Whitney U-testi kullanılmıştır. Araştırmanın eğitim yönetimi kültürü ile ilgili derinlemesine görüşmelerle toplanan nitel verileri ise, otoritenin anlamı ve kaynağı ile süreç ve ilişki olarak otoritenin kontrol, özerklik, meşruiyet ve emir komuta zinciri boyutlarında çözümlenerek nicel verilerle birlikte doğrudan alıntı yapılarak yorumlanmıştır.Araştırma bulguları; yönetici ve öğretmenlerin otoriteyi daha çok denetim kurma, disiplin ve düzenle ilişkilendirdiklerini; aileyi, eğitimi, gelenekleri, teknolojiyi, ekonomiyi ve popüler kültürü otorite bakımından toplumda en güçlü etkiye sahip alanlar olarak gördüklerini; okuldaki otoriteyi daha çok yasalarla kazanılan hiyerarşik güç olarak tanımladıklarını; yöneticilerde en çok adalet, öğretmenlerde ise saygı eksikliğinin bulunduğunu; okuldaki otorite simgelerinin okul müdürü, müdür yardımcısı, öğretmen, veli, toplum, teknoloji, mevzuat ve müfredat olduğunu; eğitimin daha çok otoriteyi sürdürdüğünü; yöneticilerin daha çok bilgi ve beceriye dayalı otorite kullanmaları gerektiğini ortaya koymaktadır.İlköğretim okullarında süreç ve ilişki olarak otoriteye ilişkin yönetici ve öğretmenlerin; görev, ilçe, yaş, kıdem, eğitim durumu, bitirilen lise türü, mezun olunan yükseköğretim kurumu ve mesleki planlarına göre anlamlı faklılıklar bulunmakta, cinsiyet değişkene göre ise anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Bu bulgular, okullarında yönetim uygulamalarıyla ilgili otoriteyi öğretmenlerin yöneticilere, sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan ilçede görev yapan öğretmen ve yöneticilerin diğer ilçelerde görev yapanlara, lisansüstü eğitim mezunlarının lisans mezunlarına, gelecekteki mesleki planı öğretmen olarak kalmak, emekli olmak ve meslekten ayrılmak isteyenlerin yönetici olmak veya yönetici olarak kalmak ve müfettiş olmak isteyenlere oranla daha çok algıladıklarını ortaya koymaktadır.