AVRUPA" İNSAN HAKLARI HUKUKUNDA AYRIMCILIK YASAĞI:AVRUPA KONSEYİ VE AVRUPA BİRLİĞİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İliş. Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE AĞZITEMİZ
Danışman: İlke Göçmen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanların temel ihtiyaçlarından birisi de bir toplumda birlikte yaşadığı kişilerle eşit muamele görmek ve ayrımcılığa maruz kalmamaktır. Bu talepten doğan haklar birçok farklı hukuk sistemi tarafından farklı şekillerde ele alınabilmektedir. Bu bağlamda uluslararası hukuk, bölgesel ve yerel hukukların söz konusu yasağa yaklaşımı değişebilmektedir. Söz konusu bu sistemler Avrupa Konseyi ve Avrupa Birliği olduğunda ise kapsadıkları coğrafi bölge, ortak üyeler ve iletişimlerinin örtüşen bir yapı sergilemesi bakımından ayrıca hukuken incelenmesi gereken bir alanı oluşturmaktadır. Ortak paydalara sahip olmalarının ve iletişimlerinin yanı sıra Avrupa Birliğinin (AB), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine (AİHS) katılımına yönelik hukuki adımlar da böyle bir incelemeyi ayrıca gerekli göstermektedir. Ayrımcılık yasağının bu sistemlerdeki hukuki yorumunun farklılaşıp farklılaşmadığı, bir sistemin daha ileriye gidip gidemediği ve farklılaşma varsa bunun hangi noktalarda yoğunlaştığı gibi sorunlar bu inceleme açısından ortaya koyulabilecektir. Bu bağlamda ayrımcılık yasakları özelinde her iki sistem de kendi iç dinamikleriyle ele alındığında ayrımcılık hukuku alanında nasıl ilerlediğinin yanı sıra bu sistemlerin etkileşimi de değerlendirilmelidir. Bu çalışmada bu etkileşimi ortaya koyabilmek amacıyla da hukuk üzerinden hareketle söz konusu sistemlerin içtihat hukuku değerlendirilerek ayrımcılık yasakları temelindeki asgari standart ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla kullanılan hukuki kaynaklar da söz konusu olan içtihat hukuku ve AB ve AİHS kapsamında ayrımcılık yasağını düzenleyen temel hukuki metinler olmaktadır. AB Kurucu Antlaşmalarından kaynağını alacak şekilde, ırk ve etnik köken, dini inanç veya kanaat, engellilik, yaş ve cinsel yönelim temelinde ayrımcılık temelleri bu etkileşimi ve insan hakları standardını ortaya koymak üzere ele alınmaktadır. Belirlenen bu temellerde ayrımcılık yasağının düzenlenme şekli ve denetim unsuru ele alınacak ayrıca bu denetimin maddi boyutu olarak ayrımcılık türleri ve ayrımcılık yasağı testinin nasıl uygulandığı ortaya koyulmaya çalışılacaktır. Bu sayede AİHS'nin temel amacının bir insan hakları koruma sistemi oluşturmak olduğu göz ardı edilmeksizin, sistemlerin bu alandaki dinamik yaklaşımı ve ulus üstü bir sistem olan AB'nin bu alanda belirlenen insan hakları standardının neresinde durduğuna ilişkin bir sonuca ulaşılmaya çalışılacaktır.