el-Buḫârî ve Muslim'e atfedilen tartışmalar bağlamında liḳâ' kavramının mahiyet ve delaleti

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEVDENUR KAYA

Danışman: ALİ DERE

Özet:

Bu tezde, hadis usûlü terminolojisine ait bir kavram olan liḳā', el-Buḫârî ve Muslim'e atfedilen bir tartışma konusu olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Liḳā'ın kavramsallaşma sürecinin öncesindeki ilmî atmosferin nasıl şekillendiği, ilmin ne şekilde edinildiği incelenmiştir. Erken dönemde ilmin aktarılmasının nasıl gelişme gösterdiği; rivâyet aktarma yolları ile liḳā' kavramının literatürdeki yeriyle ilişkili olarak dönemin ilmî atmosferi yorumlanmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda, birinci bölümde, rivâyet eserlerinin kaynaklığı ile hadis alma yöntemleri liḳā' bağlamında ortaya konulmuştur. Liḳā'ın hadis usûlünde yer alışı, kavramsallaşma süreci ile usûl eserlerinden iktibaslarla yer almaktadır. İkinci bölümde, kavram hakkındaki tartışmaların etrafında şekillendiği hadis tarihinin en önde gelen muhaddislerinden el-Buḫârî ve Muslim özelinde liḳā'ın nasıl değerlendirildiği irdelenmiştir. Muslim'in eleştirileri bağlamında el-Buḫârî'ye atfedilen liḳā' şartının mahiyeti sorgulanmış ve muhtelif tespitlerde bulunulmuştur. İkinci bölümde ele alınan konunun devamı niteliğinde, rivâyet örneklerine yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: liḳā', hadis usûlü, rivâyet, erken dönem, taḥammulu'l-'ilm, el-Buḫârî, Muslim