Allojenik kök hücre nakli yapılan hastalarda akut ve kronik graft versus host hastalığı gelişiminde gayta kalprotektin düzeyinin rolü ve antibiyotik kullanımı ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATİH MEHMET DOĞAN
Danışman: MELTEM YÜKSEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Graft versus host disease (GVHH), allojenik hematopoetik kök hücre naklin (AHKHN) önemli komplikasyonlarından biridir. Son yıllarda antibiyotik kullanımı gibi sebeplerle oluşan barsak mikrobiata hasarının GVHH' ye neden olduğu yönünde bilgiler artmaktadır. Bu çalışma ile AHKHN yapılan hastalarda akut ve kronik GVHH gelişimine antibiyotiklerin etkisinin incelenmesi amaçlandı. Çalışmanın diğer bölümünde ise inflamatuar barsak hastalıklarında takipte kullanılan ve barsaktaki inflamasyonu gösterdiği belirtilen fekal kalprotektin seviyesi ile akut gastrointestinal GVHH arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlandı. Metod: Çalışmanın retrospektif kısmında 03/2015 ile 01/2020 tarihleri arasında AHKHN yapılan 190 hasta dahil edildi. Hastaların 03/2015 ile 03/2020 arasındaki takipleri retrospektif olarak incelendi. Hastaların tanı Hastaların demografik özellikleri, tanıları, donör özellikleri, nakil tarihleri, sağ kalım durumları, GVHH gelişme durumları, nakil sonraıs hastalık durumları, nakil sonrası ilk 100 gün içindeki kültür üremeleri ve kullandığı antibiyotikler kaydedildi. Kullanılan antibiyotikler aerobik, anaerobik etkililer ve glikopeptitler olarak gruplandırıldı. Antibiyotik kullanımı ile GVHH ilişkisi araştırıldı. Çalışmanın prospektif kısıma 05/2019 ile 01/2020 tarihleri arasında AHKHN yapılan 33 hasta dahil edildi. Hastalardan nakil 0, 1, 7, 14, 21, 35, 49, 63. günlerde gayta örneği toplanıp fekal kalprotektin seviyeleri ölçüldü. Bulgular: Çalışmanın retrospektif kısmında 190 hastanın beş yıllık takiplerinde 122 (%64,2) sinde akut veya kr herhangi bir GVHH gelişirken 68 'inde (%35,8) GVHH gelişmedi. Akut GVHH gelişen hastalarla gelişmeyen hastaların antibiyotik kullanımları arasında fark izlenmedi. Kronik GVHH gelişen ve gelişmeyen hastalar incelendiğinde ise kr GVHH gelişenlerin daha uzun anaerobik etkili antibiyotik ve glikopeptit kullandıkları, 22.5 gün anaerobik etkili antibiyotik ve 14.5 gün glikopeptit kullanımının kr GVHH'ye sebep olabileceği saptandı. Çoklu değişken analiz sonrasında ise sadece 14.5 gün glikopeptit kullanımının kr GVHH gelişme riskini 6.6 kat artırdığı bulundu. Çalışmanın prospektif kısmında ise 33 hastanın 20'sinde (%60.6) GİS GVHH gelişmediği, 13'ünde (%39.4) GİS GVHH geliştiği saptandı. GİS GVHH gelişen hastalarla gelişmeyen hastaların kalprotektin seviyeleri karşılaştırıldığında iki grup arasında anlamlı fark izlenmedi. Sonuç: Çalışmamızda, glikopeptit 14.5 gün kullanımının kr GVHH gelişme riskini 6.6 kat artırdığı saptanmıştır. Akut GVHH gelişmesinde ise antibiyotiklerin etkisi saptanmamıştır. Ayrıca GİS GVHH tanınmasında ve GİS GVHH öngörmede fekal kalprotektin seviyeleri etkili bulunmamıştır. Anahtar kelimeler: Allojenik kök hücre nakli, graft versus host hastalığı, antibiyotik, fekal kalprotektin