Aterosklerozlu şahısların eritrositlerinde süperoksit dismutaz, glutatyon peroksidaz, katalaz aktiviteleri ve malodialdehit düzeyleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, BİYOKİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERAP BÜYÜKKOÇAK
Danışman: HASAN SERDAR ÖZTÜRK
Özet:ÖZET Vücutta çeşitli yollarla oluşan serbest radikaller, birçok hastalığın etiyolojisinde önemli role sahiptir. Ateroskleroz patogenezinde de en can alıcı olay lipit peroksidasyonu olarak bilinen serbest radikal aracılı mekanizmadır. Eritrositler, vücutta oksidan strese en fazla maruz kalan hücrelerdendir ve buna karşı güçlü bir antioksidan savunma sistemine sahiptirler. Bol miktarda antioksidan enzim içerirler. Biz bu çalışmada, eritrosit antioksidan sisteminin aterosklerotik hastalardaki durumunu, oksidan stresin aterosklerozdaki muhtemel rolünü ve bunun eritrosit MDA düzeylerine etkisini gözlemeyi amaçladık. Bu amaçla klinik ve laboratuvar incelemeleri ve koroner anjiografi ile ateroskleroz hastalığı tanısı konmuş 39 şahıs çalışma grubu olarak kullanıldı. 39 sağlıklı şahıs ise kontrol grubu olarak belirlendi. Her iki grupta da 13 'er kişi kronik sigara içicileriydi. Gruplardan alınan kanların eritrositleri ayrıldı ve elde edilen eritrosit hemolizatında antioksidan enzimler olan SOD, GSH-Px ve CAT aktiviteleri ile üpit peroksidasyön ürünlerinden olan MDA düzeylerine bakıldı. Eritrosit SOD aktiviteleri açısından hasta (3168,3 ± 270,2) ve kontrol grubu (3108,5 ± 229,5) arasında belirgin bir fark bulunamadı fakat eritrosit GSH-Px ve CAT aktiviteleri aterosklerotik hasta grubunda (sırasıyla 5,94 ± 0,71 ve 38459,0 + 4908,6), kontrol grubuna göre (sırasıyla 7,10 ± 0,60 ve 40959,2 ± 7808,2 ) belirgin olarak düşük bulundu ( sırasıyla p<0.0005 ve p<0.05). Eritrosit MDA düzeyleri ise hasta grubunda (220,06 ± 110,90), kontrol grubuna göre (178,41 ± 46,39) belirgin olarak yüksekti (p<0.025). Sigara içmeyen hasta grubunda eritrosit GSH-Px ve CAT aktiviteleri (sırasıyla 6.12 ± 0.84 ve 38829.0 ± 3490.3) sigara içmeyen kontrol grubunun değerlerinden (sırasıyla 7.12 ± 0.60 ve 42304.1 ± 2113.3) anlamlı şekilde düşük bulundu (sırasıyla p<0.0005 ve p<0.0005). Eritrosit MDA düzeyleri ise sigara içmeyen hasta grubunda (219.18 ± 110.40), kontrol grubuna göre (173.86 ± 40.77) anlamlı şekilde yüksekti (p<0.05). Sigara içen hasta grubunda yine eritrosit GSH-Px ve CAT aktiviteleri (sırasıyla 5.50 ± 0.71 ve 38658.7 ± 2422.4), kontrol grubunun değerlerine göre (sırasıyla 6.94 ± 0.63 ve 41973.8 ± 31 10.7) belirgin olarak düşüktü (sırasıyla p<0.0005 ve p<0.005). Kontrol grubundaki sigara içenlerle içmeyenler karşılaştırıldığında sigara içenlerde eritrosit MDA düzeyleri artışı belirgindi (p<0.05). Hasta grubundaki sigara içenlerle 44içmeyenler karşılaştırıldığında da sigara içenlerde eritrosit GSH-Px aktiviteleri anlamlı şekilde düşük bulundu (p<0.025). Sonuç olarak, çalışmamızda aterosklerotik hastaların eritrositlerinde enzimatik antioksidan savunma sisteminin zayıfladığı ve oksidan stresin arttığı, sigaranın bu duruma belirgin bir katkısının olmadığı gözlenmiştir. Antioksidan sistemdeki bu zaafiyetin ortadan kaldırılabilmesi için aterosklerotik hastaların dışarıdan antioksidanlarla desteklenmesi yararlı olabilir. 45