Harezm Türkçesinde fiil
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FUNDA TOPRAK
Danışman: AYSU ATA
Özet:ÖZET Toprak, Funda; Harezm Türkçesinde Fiil. Doktora Tezi, Danışman : Doç.Dr. Aysu Ata. Harezm Türkçesi XTV. yüzyılda Harezm ve SirDerya'nın aşağı kesimlerinde kullanılan Türkçedir. Harezm Türkçesi Türk dili tarihi açısından Karahanlı Türkçesi ile Çağatay Türkçesi arasında bir geçiş dili olması yönünden önemlidir. Bu dönem Türkçesi verilen eserler ve bu eserlerdeki söz varlığı açısından oldukça zengindir. Bu söz varlığının önemli bir bölümünü fiiller oluşturmaktadır. Çalışmamızda Harezm Türkçesindeki fiillerin gramerini incelemeye çalıştık. Çalışmamız giriş, yedi ana bölüm ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmamızın giriş bölümünde Harezm dönemi,tarihi, coğrafyası ve eserleriyle kısaca tanıtılmaya çalışılmış, karşılaştırma sahamız olan Memlûk-Kıpçak Türkçesi eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde Harezm Türkçesindeki kök fiiller, etimolojik sözlüklerden tanıklanarak konsanant-vokal sistemine göre sınıflandırılmıştır.Çalışmamızın iki ve üçüncü bölümleri yapım morfolojisidir. Harezm Türkçesi eserlerindeki isimden fiil yapım ekleri ve fiilden fiil yapım ekleri tespit edilerek fonksiyonlarına göre ayrılmış, tespit edilen eklerin Eski Türkçe, Karahanlı Türkçesi ve Kıpçak Türkçesi fiil malzemesiyle benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur.Çalışmamızın dördüncü bölümünde Harezm Türkçesinde Birleşik Fiiller yapılarına göre değerlendirilerek örneklendirilmiştir. Tezimizin beşinci bölümü Harezm Türkçesinde çekim morfolojisidir. Bu bölümde Harezm Türkçesindeki zaman çekimleri, çekim ve şahıs ekleri açısından incelenerek karşılaştırılmıştır. Harezm Türkçesinde Sıfat Fiiller ve Zarf Fiiller tezimizin altıncı ve yedinci bölümlerini oluşturmaktadır. Bu yapılar da eserlerden taranarak özellikleri ortaya konmaya çalışılmış ve Eski Türkçeden itibaren karşılaştırılmıştır. Çalışmamızın sonuç bölümünde vardığımız sonuçları değerlendirdik. Harezm Türkçesinin Kıpçak Türkçesinden farklı, kendine has özellikleri olan bir geçiş dili olduğunu göstermeye çalıştık. Çalışmamızın bundan sonra yapılacak karşılaştırmalı gramer incelemelerine katkıda bulunacağı kanısındayız.