İşitsel Bütünleme Yöntemine Dayalı Gelişimsel Destek Programının Otizmli Çocukların Duyu Gelişimine ve Öz Düzenleme Becerisine Etkisinin İncelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİHA ÇETİN SULTANOĞLU
Danışman: Neriman Aral
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada işitsel bütünleme yöntemine dayalı gelişimsel destek programının iki-altı yaş aralığındaki otizmli çocukların duyu gelişimlerine ve öz düzenleme becerisine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemin bir arada bulunduğu karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; "Genel Bilgi Formu", "Bireysel İhtiyaç Belirleme Formu", "Uyarlanmış Otizm Davranış Kontrol Listesi (U-ODKL)", "Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği -2- Türkçe Versiyonu (GOBDÖ-2-TV)" ile "Duyu ve Öz Düzenleme Kontrol Listesi (DÖKL)" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada, İşitsel bütünlemeyi desteklemeye yönelik eğitim programının otizmli çocukların duyu ve öz düzenleme becerisine etkisi tek denekli deneysel desenlerden AB modeli desenine yer verilerek iki aşamalı gözlem verileri yoluyla belirlenmiştir. Otizmli çocukların duyu gelişimleri ve öz düzenleme becerileri, ölçme aracı ile bağlantılı (Duyu ve Öz Düzenleme Kontrol Listesi-SSC) tek grup (kontrol grupsuz) ön değerlendirme-son değerlendirme modeline göre desenlenmiştir. Deneysel işlem aşamasında işitsel bütünleme yönteminin kullanıldığı gelişimsel destek programı uygulanmış ve bağımlı değişken bu işlem sürecinde ölçülmüştür. Araştırma kapsamında nicel verilerin analizi grafiksel analiz yöntemi ile, nitel verilerin analizi ise içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde araştırma kapsamındaki çocukların ön değerlendirme sonuçlarına göre son değerlendirme sonuçlarının farklı olduğu, uygulama süreci öncesinde daha yüksek olan duyu ve öz düzenleme kontrol listesi puanının uygulama süreci sonrasında düşüş gösterdiği, düşük puan olumlu özelliği gösterdiği için uygulanan müdahalenin çocuklara katkı sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte AB modeli doğrultusunda gerçekleştirilen süreci değerlendirmek amacı ile yapılan çizgi grafiğinde de çocuklardaki olumlu yöndeki ilerleme net bir şekilde ortaya konulmuştur. Uygulama sonrası otizmli çocukların anneleriyle yapılan görüşmelerden elde edilen nitel verilere ilişkin bulguların nicel bulgularla örtüştüğü ve annelerin uygulanan gelişimsel destek programı ile ilgili olumlu görüş bildirdikleri görülmektedir. Araştırma sonundaki bulgular dikkate alındığında araştırma kapsamındaki otizmli çocuklara uygulanan işitsel bütünlemeye dayalı gelişimsel destek programının otizmli çocukların duyu gelişimlerine ve öz düzenleme becerileri üzerinde etkili olduğu söylenebilir.