Majör depresif bozukluk tanılı ergenlerde eşlik eden kendine zarar verme davranışının deri iletkenliği ile olan ilişkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİSA DİDEM ZENGİN
Danışman: ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL, SADETTİN BURAK AÇIKEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Majör Depresif Bozukluk Tanılı Ergenlerde Eşlik Eden Kendine Zarar Verme Davranışının Deri İletkenliği ile Olan İlişkisinin Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç: Kendine zarar verme davranışının (KZVD) ergenlik dönemindeki yüksek görülme sıklığı, bu olgunun yalnızca davranışsal düzeyde değil, aynı zamanda fizyolojik ve nörobiyolojik düzeylerde de kapsamlı biçimde anlaşılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, majör depresif bozukluk (MDB) tanılı ergenlerde KZVD'nin elektrodermal aktivite (EDA) düzeyleri, intihar olasılığı, duygu düzenleme güçlükleri ve KZVD işlevleri ile ilişkisi incelenmiş; ayrıca MDB+KZVD grubunun fizyolojik stres yanıtları ve psikososyal değişkenler açısından diğer gruplarla karşılaştırılması yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran 67 MDB tanılı ergen (MDB=22, MDB+KZVD=23) ile 22 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. MDB tanısı Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-DSM- 5-Türkçe (ÇDŞG-ŞY-DSM-5-T) kullanılarak konulmuştur. Tüm katılımcılara İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) ve tüm katılımcıların ebeveynlerine Yenilenmiş Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği uygulanmıştır. MDB+KZVD grubuna ek olarak Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri (KZVDDE) verilmiştir. Stres yanıtını oluşturabilmek amacıyla İşitsel Modalitede Adımlandırılmış Dizisel Toplama Testi Bilgisayar Versiyonu (PASAT-C) uygulanmış ve eş zamanlı deri iletkenliği ölçüm kaydı alınmıştır. Bulgular: MDB+KZVD grubundaki ergenlerin intihar olasılığı ve duygu düzenleme güçlükleri hem MDB grubuna hem de sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Aynı zamanda MDB+KZVD grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla yetersiz özyeterlik algısı ve stres algısında yükseklik saptanmıştır. Üç grup karşılaştırıldığında, deneysel protokolün tüm aşamalarında elektrodermal aktivite düzeyleri açısından genel bir anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Bununla birlikte, MDB+KZVD grubundaki ergenlerin deneysel protokolün tüm aşamalarında EDA değerlerinin hem MDB hem de sağlıklı kontrol grubuna göre daha düşük seyrettiği; ayrıca testin son aşamasında testi sürdürmelerine rağmen test performanslarında diğer gruplardan farklı olarak artış gözlenmediği saptanmıştır. Sonuç: MDB+KZVD grubundaki ergenlerde intihar olasılığı ve duygu düzenleme güçlüklerinin hem yalnızca MDB tanılı ergenlere hem de sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunması, bu grupta psikososyal risk profilinin belirgin biçimde arttığını göstermektedir. Ayrıca, bazal elektrodermal aktivite (EDA) düzeylerinin stres indüksiyonu sonrasında heterojen bir yanıt örüntüsünün gözlenmesi, otonom sinir sistemi tepkilerinde bireysel farklılıklara işaret etmektedir. Gelecekte yapılacak araştırmalarda, daha geniş örneklemler ve uzunlamasına tasarımlarla bu ilişkilerin daha derinlemesine incelenmesi gerekmektedir. Anahtar Sözcükler: Kendine zarar verme davranışı, Majör Depresif Bozukluk, Elektrodermal Aktivite, İntihar, Galvanik Deri Yanıtı