Stenospermokarpik üzüm çeşitlerinde büyümeyi düzenleyici maddelerin çekirdek izi gelişimi ve çimlenmesini uyarıcı etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK DEĞİRMENCİ
Danışman: BİRHAN KUNTER
Özet:Bu araştırmada stenospermokarpik Sultani Çekirdeksiz ve Perlette üzüm çeşitlerinde BAP ve CCC'in çekirdek izi gelişimi ve çimlenmesini uyarmadaki etkileri ile tohum taslaklarının yapısı anatomik olarak incelenmiştir. Sultani Çekirdeksiz çeşidinde çiçeklerime öncesi dönemde BAP 500 ppm ve CCC 500 ppm uygulamaları ile çiçeklerime sonrasında CCC 500 ppm uygulamalarının çekirdek izi gelişimini arttırdığı belirlenmiştir. Sultani Çekirdeksiz'e göre daha iri rudimenter çekirdeklere sahip olan Perlette'de ise, tam çiçeklerime döneminde BAP 500 ppm ile çiçeklerime öncesinde CCC 1000 ppm uygulamaları çekirdek izi gelişimini arttırmıştır. Her iki çeşit birlikte değerlendirildiğinde, uyarılmış çekirdek oram Sultani Çekirdeksiz'de Perlette'e göre daha yüksek bulunmuştur. Çiçeklenme öncesinde BAP 500 ppm uygulaması ile %90 düzeyinde uyarılmış çekirdek elde edilmiştir. Büyümeyi düzenleyici madde uygulamalarının batan çekirdek oranına etkisi balonundan CCC uygulamalarının BAP'a göre daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Çekirdeklerin in vitro çimlendirilmesinde tam olarak basan sağlanamamıştır. Ancak Perlette'de çiçeklenmeden sonra BAP 500 ppm, CCC 500 ppm ve CCC 1000 ppm uygulamalarında sırasıyla %68.2, %55.2, %40.0 oranlarında kökçük oluşumu gerçekleşmiştir. Bununla birlikte, kotiledon çıkışına ilişkin bir gelişme meydana gelmemiştir. Her iki çeşitte tohum taslaklanndaki anatomik kusurlar; integument, endosperm ve embriyo kusurları olarak üç kısımda incelenmiştir. Mikroteknik incelemelere göre, integument kusurlarının çeşide özgü olarak, farklı morfolojik yapıda geliştiği belirlenmiştir. Olgunlaşma döneminde endospermin kalıntı niteliğinde bir kaç hücreden oluştuğu veya tamamen dejenere olduğu gözlenmiştir. Embriyo gelişme dönemlerinden, Sultam Çekirdeksiz'de dört hücreli, Perlette'de globular gelişme safhası gözlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Vitis vinifera L., stenospermokarpi, çekirdek izi, BAP, CCC, tohum taslağı, anatomi