Geriatrik depresyon hastalarında orta beyin çekirdekleri ve bazal ganglionlardaki değişikliklerin transkraniyal sonografi ile görüntülenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BAŞAK ŞENEL
Danışman: ERGUVAN TUĞBA ÖZEL KIZIL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Yaşlılık çağı depresyonu tedaviye dirençli, vasküler patoloji ile ilişkilendirilmiş özgül bir durum olup, nörobiyolojisi tam olarak aydınlatılamamıştır. Transkranial sonografi (TKS) son yıllarda sıklıkla; küçük, derin beyin yapılarını görüntülemekte kullanılan ucuz ve pratik bir değerlendirme aracıdır. Yaşlılık çağı depresyonunda TKS ile derin beyin yapılarını değerlendiren bir çalışma bulunmamaktadır. Buradan yola çıkılarak yaşlılık çağı depresyonu olan hastalarda, beyin sapı ve bazal ganglion çekirdeklerindeki değişiklikler ile ventrikül çaplarının değerlendirilmesi ve sağlıklı yaşlılarla kıyaslanması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya 60 yaş ve üzerinde 34 majör depresyon (DSM-5) hastası ve 31 sağlıklı yaşlı gönüllü alınmıştır. Katılımcılara klinik değerlendirme amacıyla Hamilton Depresyon Ölçeği, Yaşlılar için Depresyon Ölçeği, Öznel Bellek Yakınmaları Anketi (ÖBYA), İşlevsel Faaliyetler Anketi, Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği-Motor Alt Ölçek ve Charlson Komorbidite İndeksi uygulanmıştır. Biilişsel işlevler Standardize Mini Mental Test (SMMT), Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA) ve Saat Çizme Testi (SÇT) ile değerlendirilmiştir. Her katılımcıya TKS yapılarak, raphe çekirdeği ve substantia nigra ekojenitesi değerlendirilmiş ve üçüncü ventrikül ile lateral ventrikül ön boynuzunun transvers çapları ölçülmüştür. Bulgular: Depresyon hastaları ile sağlıklı yaşlılar arasında eğitim açısından fark bulunduğundan, eğitim kovaryant alınarak incelendiğinde gruplar arasında SMMT, MoCA ve SÇT puanları arasındaki fark ortadan kaybolmuştur. Depresyon hastalarında ÖBYA ile değerlendirilen öznel bellek yakınmalarının daha fazla olduğu bulunmuştur. Depresyon hastalarında, raphe çekirdeği ekojenitesindeki azalmaya işaret eden devamsızlık durumu, sağlıklı yaşlılara göre anlamlı düzeyde fazla bulunmuştur. Depresyon hastalarının ventrikül çaplarının sağlıklı yaşlılardan daha büyük olduğu, substantia nigra ekojenitesi açısından ise iki grup arasında fark bulunmadığı saptanmıştır. Ventrikül çapları ile depresyon şiddeti ve bilişsel işlevler arasında bir ilişki saptanmamıştır. Sonuç: Yaşlı depresyon hastalarında saptanan raphe çekirdeğinde devamsızlık, yaşlılık çağı depresyonunun etyopatogenezine işaret etmesi açısından önemlidir. Depresyonun tedavisi sonrası, hastaların bilişsel işlevler açısından takibi ve TKS bulgularının tekrar değerlendirilebilmesi için uzun süreli izlem çalışmalarına ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: raphe çekirdeği, substantia nigra, transkraniyal sonografi, ventrikül çapı, yaşlılık çağı depresyonu