Suça sürüklenen öğrencilerin korunmasında okul yöneticilerinin rolüne ilişkin öğretmenlerin, okul yöneticilerinin ve uzmanların görüşleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMİN YÖNETİMİ VE POLİTİKASI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİBEL DOĞAN
Danışman: YASEMİN KEPENEKCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma ile suça sürüklenen öğrencilerin korunmasında okul yöneticilerinin rolüne ilişkin öğretmenlerin görüşleriyle; öğrencilerin suça sürüklenme nedenlerine, suça sürüklenen öğrencilerin korunmasında karşılaşılan sorunlar ve bu sorunların çözümüne ilişkin okul yöneticilerinin ve uzmanların (rehber öğretmenler ve sosyal çalışma görevlileri) görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Nicel ve nitel veri analizinin birlikte yürütüldüğü karma yöntemle gerçekleştirilen bu araştırmanın hedef evrenini Ankara İli Polatlı İlçesindeki suça sürüklenen öğrencilerin dersine giren toplam 112 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın nitel kısmına ise bu okullarda görev yapan 10 okul yöneticisi ile bu ilçede görev yapan 10 rehber öğretmen ve 5 sosyal çalışma görevlisi (toplam 25 katılımcı) katılmıştır. Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Suça Sürüklenen Öğrencilerin Korunmasında Okul Yöneticilerinin Rolü Ölçeği" ile toplanmıştır. Ön uygulamada elde edilen veriler Ankara dışında (Rize, İzmir, Aydın, Eskişehir, Sakarya) bulunan kamu okullarında görev yapan ve sınıfında suça sürüklenen öğrencisi bulunan 152 gönüllü öğretmenden toplanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan ölçeğin güvenirliğini sağlamak için Cronbach Alpha değerine bakılmış, geçerliğini sağlamak içinse AFA (Açımlayıcı Faktör Analizi ve DFA (Doğrulayıcı Faktör Analizi) yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde verilerin ortalama ve standart sapma değerlerine bakılmıştır. Nicel boyutta katılımcıların görüşlerinin cinsiyete, mesleki kıdeme, eğitim durumuna, okul türüne ve suça sürüklenen çocuklarla ilgili eğitim alma durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiş, iki değişkenli olanlarda t testi üç değişkenli olanlarda varyans analizi uygulanmıştır. Araştırmanın nitel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilmiştir. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre okul yöneticilerinin suça sürüklenen öğrencilerin korunmasındaki rollerini kısmen yerine getirdikleri belirlenmiştir. Öğretmenlerin görüşlerinin cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Öğrenim durumlarına göre lisansüstü eğitim alan öğretmenlerin görüşleriyle lisans mezunu öğretmenlerin görüşleri arasında anlamlı farklılık görülmüştür. Okullarda 21 yıl ve üzerinde kıdeme sahip öğretmenlerle diğer öğretmenler arasında, liselerde görev yapan öğretmenlerle diğer diğer kademelerdeki öğretmenler arasında, suça sürüklenen öğrencilerle ilgili eğitim alan öğretmenlerle diğer öğretmenler arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Okul yöneticilerinin suça sürüklenen öğrencilerin korunmasındaki rolüne ilişkin görüşlerinin lisansüstü eğitim mezunu öğretmenlerin, lisans mezunu öğretmenlerden, 21 yıl ve üzerinde mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin diğer kıdeme sahip öğretmenlerden, liselerde görev yapan öğretmenlerin ilkokul ve ortaokuldaki öğretmenlerden, bu hususta eğitim alan öğretmenlerin almayanlardan daha düşük ortalamaya sahip oldukları belirlenmiştir. Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre yöneticiler, rehber öğretmenler ve sosyal çalışma görevlileri öğrencilerin suça sürüklenmesinde ailenin etkili olduğu konusunda benzer görüşlere sahiptir. Suça sürüklenen öğrencilerle ilgili karşılaşılan sorunlar bu çocuklara yönelik koruyucu ve önleyici politikalar uygulanmaması, öğretmenlerin suça sürüklenen çocuklar hakkında bilgi sahibi olmaması, ailenin çocukların temel ihtiyaçlarını karşılayamaması ve çocuklarını sokaklarda çalışmak zorunda bırakması olarak belirlenmiştir. Bu sorunların çözümü konusunda öğretmenlerin bilgilendirilmesi, ailelere yaptırımlar uygulanması, okullarda zorbalıkla ilgili eylem planları hazırlanması ve ücretsiz kursların açılması önerilmiştir.