Tersiyer merkeze başvuran normokalsemik primer hiperparatiroidizm tanılı hastalar ile hiperkalsemik primer hiperparatiroidizm tanılı hastaların karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT ŞERİF İŞGÜDER
Danışman: Özgür Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Primer hiperparatiroidi, artmış parathormon (PTH) salınımına bağlı hiperkalsemi ile seyreden endokrin bozukluktur. Primer hiperparotirodizm'de (PHPT) normokalsemik ve hiperkalsemik alt tiplerin arasındaki klinik ve laboratuvar farkları inceleyen çalışmalar nispeten azdır. Normokalsemik PHPT ile hiperkalsemik PHPT hastaları arasında klinik, laboratuvar farkları analiz ederek klinik seyir açısından farklılıkları ortaya koymak amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız tek merkezli retrospektif klinik çalışmadır. 2011-2021 yılları arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı'na başvuran PHPT hastaları çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar, düzeltilmiş serum Ca düzeyine göre normokalsemik ve hiperkalsemik PHPT olarak 2 gruba ayrılmıştır. Hastalar D vitamini eksikliği olmayan, GFR>60 ml/dk olan, normal düzeltilmiş serum kalsiyumu ve yüksek plazma PTH olan hastalar normokalsemik PHPT olarak kabul edilmiştir. Dışlanma kriterleri: Hastane bilgi işletim sisteminde yetersiz veri, aktif malignite varlığı, renal transplant hastaları, sekonder hiperparatirodizm nedenleri (D vitamini eksikliği(<20 ng/ml), böbrek yetmezliği (GFR<60 ml/dk), ilaçlar(loop diüretikler, tiazid diüretikler, bifosfonatlar, denusomab ve lityum), gastrointestinal malabsorbsiyon bozuklukları (çölyak hastalığı, pankreas ve safra yetmezliği), ailesel genetik sendromlar (MEN 1-2). Çalışmaya uygun hastalar yaş, cinsiyet, nöropsikiyatrik başvuru, pankreatit, nefrolithiazis, osteoporoz ve kemik kırıkları açısından detaylı olarak sorgulandı; ortalama kan basıncı, vücut kitle indeksi (VKİ), düzeltilmiş Ca, serum P, Glomeruler filtrasyon hızı (GFR), 25 OH D vitamin düzeyleri, DXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry) kullanılarak tespit edilen lomber omurga ve femur boynu kemik mineral yoğunluğu (KMY) ve Z/T-skoru sonuçları tıbbi kayıtlardan alındı. BULGULAR: 369 hastanın 303'ü kadın (%82,1), 66'sı erkektir (%17,9). Hastaların yaş ortanca değeri 61 (22-92) olarak belirlendi. Hastaların 115'i (%31,1) normokalsemik, 254'ü (%68,9) hiperkalsemik idi. Normokalsemik hastaların 38/115'i (%33), hiperkalsemik hastaların 135/254'i (%53,1) cerrahi işlem geçirmiştir. Çalışmaya katılan hastaların 7'si normokalsemik, 25'i hiperkalsemik toplam 32 hastanın nöropsikiyatrik hastalığı saptandı. 86 nefrolithiazis hastasının 22'si (%19,1) normokalsemik, 64'ü (%25,2) hiperkalsemik grupta idi. 113 osteoporoz hastasının 27'si(%23,5) normokalsemik, 86'sı(%33,9) hiperkalsemik grupta yer alıyordu. 2'si normokalsemik diğer 2'si hiperkalsemik 4 hastanın kemik kırığı mevcuttu. 154 hastada kan basıncı yüksekliği tespit edildi. Normokalsemik PHPT hastalarında düzeltilmiş Ca ortanca değeri 9,7 mg/dl (8,5-10,2), hiperkalsemik hasta grubunda 10,9 mg/dl (10,3-13) idi. Serum fosfor ölçümü ortanca değeri 2,8 mg/dl (1,4-6,2) olarak saptandı. D vitamini ortanca değeri normokalsemik grupta 20,3 µg/L (5,1-69,2), hiperkalsemik grupta 17,2 µg/L (4,3-87,4) idi. PTH ortanca değeri 141,4 pg/ml (63,5-2132,6), normokalsemik grupta 132,7pg/ml (82,3-297,7), hiperkalsemik grupta 151,5pg/ml (63,5-2132,6) olduğu görüldü. Çalışmamızda 276 hastanın spot idrarda Ca düzeyi, normokalsemik grupta ortanca 10,4mg (0,6-40,8), hiperkalsemiklerde 12,7mg (0,8-48,2) tespit edildi. Glomerüler Filtrasyon Hızı ortanca değeri, normokalsemik grupta 94,9 ml/dk (60-132) hiperkalsemik grupta 94,3 ml/dk (60-152,8) idi. Alkalen Fosfatazın ortanca değeri normokalsemik PHPT hastalarında 72U/L (32-192), hiperkalsemik PHPT hastalarında 86U/L (27-713) olduğu görüldü. Çalışmamızda 28,3 ay izlenen NPHPT hastalarından 14/115'ü (%12,2) ilerleyen süreçlerde hiperkalsemik hale gelmiştir. NPHPT'nin 50 yaş altında görülme sıklığı HPHPT'ye göre yaklaşık 2 kat fazladır. SONUÇ: Günümüzde PHPT hastaları asemptomatik ve normokalsemik fazda tespit edilmektedir. Bu açıdan NPHPT hastalarının izlemi ve yönetimi önem arz etmektedir. NPHPT hastalarının daha erken yaşlarda tespit edilmesi ve hastaların 14/115'ü (%12,2) ilerleyen süreçlerde hiperkalsemik hale gelmesi bu grup hastanın takibi açısından önem arz etmektedir.