Sosyal hizmet uzmanlarının gözünden finansal sosyal hizmet uygulamaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Hizmet, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYKUT CAN DEMİREL
Danışman: Gonca Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de farklı alanlarda çalışan sosyal hizmet uzmanlarının finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve uygulamalarında finansal sosyal hizmet uygulamasını nasıl gerçekleştirdiklerinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırmada karma araştırma modellerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmada nitel ve nicel veriler birlikte toplanmıştır. Nitel verilere maksimum çeşitlilik örnekleme ile ulaşılmıştır. Nitel veriler sosyal hizmetin farklı alanlarında çalışan 28 sosyal hizmet uzmanı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanarak elde edilmiştir. Nicel verilerin toplanmasında kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış ve 430 sosyal hizmet uzmanıyla anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket ile sosyal hizmet uzmanlarının sosyo-demografik özellikleri, finansal sosyal hizmet uygulaması ile ilgili bilgileri ve finansal okuryazarlık düzeyleri belirlenmeye çalışılmıştır. Finansal okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesinde araştırmacı tarafından oluşturulan finans bilgi testi soruları ve Finansal Tutum ve Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın nicel ve nitel verileri 1 Aralık 2020 – 1 Şubat 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde MAXQDA18 nitel analiz programı nicel verilerin analizinde IBM SPSS 22.0 programından yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda finans bağlamında psiksosyal sorunlar, sosyal çevre finans etkileşimi, sosyal hizmet uygulamalarında finans bilgisinin kullanımı, finansal yapabilirlik, gelir kavramı, varlık kavramı, sosyal hizmet eğitiminde finansın görünümü, sosyal hizmet uzmanlarının finans bilgisi ve Covid-19'un etkileri olmak üzere dokuz tema oluşturulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre finansal sorunların bazı psikososyal sorunların temel nedenlerinden birisi olduğu, finansal koşulların sosyal çevreyi önemli derecede etkilediği anlaşılmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarının mevcut uygulamalarında finans bilgisini değerlendirmede (ekonomik ihmal ve istismarı, ekonomik durumu ve sosyal yardımları değerlendirme) ve finansal güçlendirmede kullandıkları belirlenmiştir. Müracaatçıların finansal yapabilirliklerini arttırma sosyal hizmet uzmanlarının çalışmalar yaptığı; bu kapsamda hareket etme yeteneğini arttırmada çoğunlukla danışmanlık yaptıkları, hareket etme fırsatını sağlamada ise para yönetimi için vasi oldukları, varlık muhafaza, bankacılığa erişim, meslek edindirme, kredi yapılandırma, ev satın alma/kiralama çalışmaları yaptıkları anlaşılmıştır. Kurumdan/sistemden kaynaklı, sosyal hizmet uzmanlarından kaynaklı ve müracaatçılardan kaynaklı nedenlerden dolayı finansal yapabilirliğin sosyal hizmet uygulamasında odaklanılmadığı belirlenmiştir. Sosyal hizmet uygulamasında gelir ve varlıkların değerlendirmede bir kriter olarak kullandığı anlaşılmıştır. Müracaatçıların varlık oluşturmaları konusuna sosyal hizmet uzmanlarının mesafeli oldukları ve bu konuda kısıtlı çalışmalar yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır. Finansal sosyal hizmet için önemli bir gereklilik finansal okuryazarlıktır. Araştırma sonuçları müracaatçıların finansal sorunlarında çalışmalar yapıldığını göstermekle beraber sosyal hizmet uzmanlarının orta düzey finansal okuryazarlığa sahip oldukları bulunmuştur. Araştırmada erkeklerin kadınlardan, evlilerin bekarlara göre daha yüksek finansal okuryazarlık düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Ayrıca müracaatçının finansal sorunlarında sosyal hizmet uzmanı görev alması gerektiğini belirtenlerin finansal okuryazarlık düzeyleri daha yüksek olduğu bulunmuştur.