Dejeneratif disk hastalığına bağlı kronik bel ağrısında serum adiponektin, leptin, ıl-6, tnf-alfa düzeylerinin ağrı, fonksiyon ve antropometrik ölçümler ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURCAN DURAN TAŞ
Danışman: BİRKAN SONEL TUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İntervertebral disk dejenerasyonu (İVDD) bel ağrısının en önemli nedenlerinden biridir. Obezitenin, mekanik yüklenme ve adipoz dokudan salgılanan bazı adipositokinler aracılığıyla İVDD'ye neden olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın birincil amaçları, kronik bel ağrılı hastalarda serum adiponektin, leptin, IL-6, TNF-alfa düzeylerinin sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması ve serum adiponektin, leptin, IL-6 ve TNF-alfa düzeyleri ile ağrı, fonksiyon ve disk dejenerasyonu arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. İkincil amaçları, obeziteyle ilişkili antropometrik ölçümlerin serum adiponektin, leptin, IL-6 ve TNF-alfa düzeyleri ile ilişkisi incelenerek; obezitenin serum sitokin düzeyleri üzerindeki etkileri ve kronik bel ağrısı ve disk dejenerasyonu ile ilişkisinin araştırılması; kronik bel ağrılı hastalarda cinsiyet farklılığının araştırılmasıdır. Gereç ve yöntem: Tek merkezli, kesitsel vaka-kontrol araştırması olarak tasarlanan çalışmaya 3 aydan uzun süren kronik bel ağrısı olan, Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) ile İVDD tanısı alan 85 hasta ve 84 sağlıklı olmak üzere 169 kişi dahil edildi. Hasta grubunda ağrı değerlendirimi için Görsel Analog Skala (GAS, 0-10 cm) ve fonksiyonel durum için Oswestry Özürlülük İndeksi (OÖİ) ölçekleri uygulandı. Vücut ağırlığı (kg), boy uzunluğu (m), beden kitle indeksi (BKİ) (kg/m2), bel çevresi (cm), bel-kalça oranı ölçümleri kaydedildi. Serum adiponektin, leptin, IL-6 ve TNF-alfa örnekleri ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay) yöntemiyle çalışıldı. Pfirrmann sınıflaması yöntemi kullanılarak İVDD şiddeti belirlendi. Bulgular: Hasta grubunun yaş ortalaması 42,1±10,7 yıl, kontrol grubunu yaş ortalaması 41,9±10,7 yıl ve ağrı süresi 57,3±69,8 ay saptandı. Kronik bel ağrılı hasta ve kontrol grupları arasında serum adiponektin (p=0,35), leptin (p=0,19) ve IL-6 (p=0,14) düzeylerinde anlamlı bir fark bulunmadı. Bel ağrılı hastalarda serum adiponektin, leptin ve IL-6 düzeyleri ile ağrı şiddeti (GAS), ağrı süresi ve fonksiyon kaybı (OÖİ) arasında ilişki saptanmadı. Ancak bu ilişki kadın ve erkek hastalar için incelendiğinde erkeklerde ağrı süresi ile serum adiponektin (r=-,41, p<0,05) ve OÖİ ile serum IL-6 (r=-,52, p<,05) düzeyleri arasında negatif korelasyon saptandı. Bel/kalça oranı ile serum adiponektin arasında negatif korelasyon (r=-,24, p<,05); vücut ağırlığı (r=,25, p<,05), BKİ (r=,48, p<,01) ve bel çevresi (r=,29, p<,01) ile leptin arasında pozitif korelasyon saptandı. MRG saptanan İVDD şiddeti ile adiponektin (p=,18), leptin (p=,11) ve IL-6 (p=,48) düzeyleri arasında ilişki bulunmadı. Sonuç: Bu çalışmada serum leptin ve adiponektin düzeyleri ile antropometrik ölçümler arasında ilişki saptanırken bel ağrısı semptomları ve MRG ile saptanan İVDD şiddeti ile ilişkili bulunmamıştır. Bu durum antropometrik parametrelerin serum adiponektin ve leptin düzeyleri üzerinde İVDD 'ye bağlı lokal inflamasyona göre daha fazla belirleyici olduğunu ve intervertebral disk doku düzeyinde İVDD 'ye bağlı lokal inflamasyonun, sistemik kan dolaşımında tespit edilemeyebileceğini düşündürebilir. İVDD ve sitokin ilişkilerinin aydınlatılabilmesi için doku düzeyinde çalışılan daha ileri araştırmalara ihtiyaç vardır. İVDD patofizyolojisinde adipokin ve diğer sitokinlerin rolünün daha iyi anlaşılması, potansiyel tedavi hedefleri sağlayabilir.