Erken Türk-Macar ilişkilerinde onogur meselesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BATI DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYMA GEZER

Danışman: ERDAL ÇOBAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XIX. yüzyıldan itibaren yapılan bilimsel çalışmalarda, Macarların yazılı kaynaklarda Türklere benzer bir şekilde tasvir edilmesinden ve özellikle kaynaklarda geçen Türk, Hun, Ungri gibi yabancı adlandırmalarıyla birlikte Macarcadaki Eski Batı Türkçesi sözcüklerden yola çıkılarak, onların 895'ten önce Türklerin hakimiyeti altında yaşadıkları ve Eski Batı Türkçesi sözcüklerin bunun sonucunda ödünçlendiği düşünülmüştür. Dahası başlangıçta onların Türk kökenli oldukları iddiası dahi ortaya atılmıştır. Fakat Macarların yazılı kaynaklarda geçen bu kavim adları onların uzun süre Türk hâkimiyeti altında yaşamalarından değil, Türklerin ağırlıklı olarak yaşadıkları coğrafyalarda görülmelerinden ve kronik yazarlarının görüş alanına bu bölgelerde girmelerinden kaynaklanmaktadır. Macarların Slav ve Batı kaynaklarında geçen "Ungri" adı genelde Onogurlar ile ilişkilendirilmektedir. Her ne kadar bu ad en eski Türk kavimlerinden biri olup Karadeniz-Hazar steplerinde yaşamış olan Onogurlara ait olsa da, özellikle batı kaynaklarında VII. yüzyılda Karpat Havzası'na göç eden Onogur-Bulgarlardan sonra yine bu bölgede yaşayan Avarlar için de kullanılmıştır. Macarlar 895 yılında Karpat Havzası'nı fethettikten sonra ise onların en sık kullanılan adlandırmalarından biri hâline gelmiştir.