Kafkas ve Anadolu balarısı koruma arılıklarında Nosema enfeksiyonu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN ÇORBA UYURCA
Danışman: İrfan Kandemir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Balarısı popülasyonları, hem biyotik hem de abiyotik faktörler nedeniyle son yıllarda ciddi tehlikelerle karşı karşıyadır. Bu sebeplerden bir taneside Nosema enfeksiyonudur. Nosema hastalığı yetişkin bal arılarının bağırsak yollarını enfekte eden en önemli mantar hastalıklarından birisidir. Bu hastalığa yaygın olarak Nosema apis ve Nosema ceranae türleri neden olmaktadır. Nosema sporları gözle görülememektedir. Ancak ışık mikroskobu kullanılarak mikroskobik olarak sporların gözlenmesi mümkündür. Hastalık kaynağının belirlenebilmesi için mikroskobik incelemeler yeterli değildir, doğru bir teşhis için ileri moleküler analizlere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma kapsamında Kafkas ve Anadolu balarısı koruma arılıklarında belirlenen kovanlar üzerinde enfeksiyonun durumu belirlenerek takibi yapılmış ve hastalık etmeni yapılan PCR analizi sonucunda tüm arılıklarda Nosema ceranae olarak bulunmuştur. Ayrıca Nosema enfeksiyonu, Ankara, Artvin, Ardahan illerinde bulunan koruma arılıklarında iklim ve coğrafik özellikler bakımından da kıyaslanarak incelenmiştir. Hastalığın asemptomatik olması ve kolonilerde bir dizi sorunla birlikte koloni kaybına kadar giden durumlara yol açması nedeniyle takibinin iyi yapılması gerektiği yapılan bilimsel çalışmalarda vurgulanmaktadır. Son yıllarda hastalığın tedavisi için toksisitesi az ve doğal içerikli ürünlere yönelim artmıştır. Bunlardan biri de organik bir asit olan okzalik asittir. Bu çalışma kapsamında okzalik asitin hastalık üzerindeki etkinliğini belirlemek amacıyla doğal olarak hastalıkla enfekte olan kovanlardan bir kısmına okzalik asit muamele edilmiştir, muamele sonrası Nosema sporlarının sayısında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Bu sonuçlar hep birlikte ele alındığında hastalığın doğru yönetimi, profilaksisi ve kontrolünün doğru yapılmasının arıcılık sektöründeki ekonomik kayıpları büyük ölçüde azaltabileceği düşünülmektedir. Ayrıca elde ettiğimiz verilerle ileride yapılacak çalışmalara ışık tutarak hastalığın kontrol edilmesi ve takibinin yapılmasında yeni stratejilerin geliştirilebilmesine imkân sağlanması amaçlanmıştır.