Affect, materiality and embodiment in climate change fiction: John Brunner's The Sheep Look Up, Ruth Ozeki's My Year of Meats, and J.M. Ledgard's Submergence

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BATI DİLLERİ VE EDEBİYATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YAĞMUR KIZILAY

Danışman: Zeynep Zeren Atayurt Fenge

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, Antroposen çağda karşı karşıya kaldığımız en kritik çevresel sorunlardan biri olan iklim değişikliğini ve iklim değişikliğinin bedenlerin maddeselliğinden, toplumların sosyal, ekonomik, politik sistemleri ve çevresel yıkım karşısında insanların duygulanım durumları ve psikolojik tepkilerine varan çok yönlü etkilerini 1970'lerden 2000'lere kadarki süreç içerisinde, iklim-kurgu türünde yazılan John Brunner'ın The Sheep Look Up (1972), Ruth Ozeki'nin My Year of Meats (1998), ve J. M. Ledgard'ın Submergence (2011) eserleri üzerinden incelemektir. İklim-kurgu türünün ilk örneklerinden biriyle başlayan bu çalışma, seçilen üç iklim-kurgu romanının iklim değişikliğinin, gezegenimizin geleceğini tehdit eden soyut bir risk olmaktan çıkarak şu anda yaşadığımız dünyada somut ve acil müdahale gerektiren bir gerçekliğe dönüştüğünü göstermesinde temel oluşturmuştur. Bu nedenle, iklim değişikliği, insan eliyle yaratılan sistemler, insan ve insan olmayan bedenler ve maddesel elementler arasındaki maddesel-söylemsel düzlemde birbiri içine geçen kompleks ilişkiler bağlamında ele alınması gereken bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu amaçla, bu çalışma adı geçen eserleri maddesel ekoeleştiri ve duygulanım teorisi (affect theory) odaklı bir kuramsal çerçeve içinde tartışarak, maddesel dünyanın eyleyici, dönüştürücü, metinsel ve duygulanım kapasitesinin farkına varılmasına ve insanların, insan olmayan bedenlerin ve çevresel elementlerin birbiriyle olan etkileşimi sonucunda ortaya çıkan ekolojik oluşumların ve etkilerin önemine dikkat çekmiştir. Bu bağlamda, kritik çevresel problemlerin adı geçen eserlerde iklim-kurgu roman türünün sağladığı tematik ve biçimsel olanaklar aracılığıyla ve maddesel ve afektif ekoeleştirel bir anlayışla ele alındığı bu çalışma, günümüzde olumsuz etkilerini yaşamın her alanında deneyimlediğimiz temel çevre sorunlarına sebep olan antroposentrik düşünce kalıplarının yıkılmasında, doğanın ve içinde yaşadığımız maddesel dünyanın gezegensel bir bakış açısıyla algılanmasında ve böylelikle çevreye duyarlı ve yeşil bir yaklaşımın etkili olduğu davranışlar geliştirilmesinde önemli bir potansiyel taşımaktadır.