3-6 Yaş Grubu Çocuklarda Venöz Kan Alma İşlemi Sırasında Oynatılan Işıklı ve Müzikli Oyuncağın Ağrı, Anksiyete ve Fizyolojik Parametrelere Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA KALKAN
Danışman: Tufan Aslı Sezer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, çocuk kan alma birimine gelen 3-6 yaş grubundaki çocuklarda venöz kan alma işlemi sırasında oluşan ağrı ve anksiyeteyi azaltmada ışıklı ve müzikli oyuncağın etkisini belirlemek amacıyla paralel grup randomize kontrollü çalışma türünde yapılmıştır. Çalışmanın verileri Temmuz 2024- Nisan 2025 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Hastanesi - Çocuk Hastanesi Kan Alma Polikliniğine başvuran 3-6 yaş arası çocuklardan elde edilmiştir. Çalışmanın örneklemi için G*Power 3.1 programı ile güç analizi gerçekleştirilmiştir. Örneklem büyüklüğü müdahale ve kontrol grupları için 28'er çocuk olmak üzere toplam 56 çocuk olarak belirlenmiştir. Veri toplanmasında "Çocuk ve Ebeveyn Tanıtıcı Bilgi Formu", "Çocukların Duygusal Dışa Vurumunu Değerlendirme Ölçeği (ÇDDVDÖ)", "Yüz, Bacak Hareketliliği, Aktivite, Ağlama, Teselli Edilirlik (YBAAT) FLACC Ölçeği" ve "Fizyolojik Parametreler Kayıt Formu" kullanılmıştır. Araştırmada verilerin değerlendirilmesi için işlem sırasında video çekimi yapılmış, bu videolar iki bağımsız gözlemci tarafndan ölçekler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Kontrol grubunda ağrı düzeyi ortalaması işlem öncesinde 0,61 ± 0,88 iken işlem sırasında 4,54 ± 3,10'a yükselmiş (p₁ 0,05) ve işlem sırasında (p₂>0,05) istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çocukların anksiyete durumu gruplar arası karşılaştırmalarda işlem öncesi anksiyete düzeyleri açısından anlamlı bir fark bulunmazken (p₂>0,05), işlem sırasındaki ölçümlerde fark anlamlı bulunmamıştır (p₂>0,05). Fizyolojik parametrelere bakıldığında kalp atım hızı açısından işlem sırasında iki grup arasında anlamlı bir fark oluşmuştur, müdahale grubunda kalp atım hızı daha düşük ölçülmüştür (p1<0,05). Oksijen satürasyonu açısından bulgulara bakıldığında; müdahale grubunda oksijen düzeyinin işlem sırasında stabil kaldığı ya da anlamlı bir düşüş göstermediği, kontrol grubunda ise anlamlı şekilde düştüğünü görülmüştür. Çalışma sonucunda ışıklı ve müzikli oyuncağın kalp atım hızı ve oksijen satürasyonu gibi fizyolojik durumlara etki ettiği ancak psikolojik yanıtlar üzerinde sınırlı etkiye sahip olduğu görülmüştür.